Câu hỏi: Những động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở?
- A. Ốc sên, trai sông, châu chấu.
- B. Tôm, cua, mực ống.
- C. Châu chấu, giun đốt, trai sông.
- D. Tôm, ốc sên, giun đốt.
Đáp án đúng là A. Ốc sên, trai sông, châu chấu. Cả ba loài này đều thuộc nhóm động vật có hệ tuần hoàn hở: máu được tim bơm ra các xoang cơ thể thay vì lưu thông trong hệ mạch kín.
Vì sao đáp án A đúng?
Hệ tuần hoàn hở là hệ tuần hoàn mà máu chảy trong các xoang cơ thể, không bị giới hạn trong mạch máu kín. Tim co bóp đẩy máu ra mạch, máu đổ trực tiếp vào các khoang quanh cơ quan, tắm các tế bào và mô để trao đổi chất, sau đó mới quay về tim. Đây là đặc điểm điển hình của hầu hết động vật thân mềm và động vật chân khớp.
Đối chiếu từng loài trong phương án A với đặc điểm trên:
- Ốc sên thuộc ngành thân mềm (lớp chân bụng): máu chảy trong xoang cơ thể, nên có hệ tuần hoàn hở.
- Trai sông thuộc ngành thân mềm (lớp hai mảnh vỏ): hệ tuần hoàn hở.
- Châu chấu thuộc ngành chân khớp (lớp côn trùng): máu không chảy trong mạch kín mà ngập trong xoang cơ thể, nên có hệ tuần hoàn hở.
Cả ba loài đều có máu chảy tự do trong khoang cơ thể, do đó phương án A là nhóm thỏa mãn đúng yêu cầu của đề bài.
Vì sao các phương án B, C, D sai?
B, C, D đều là các phương án “pha trộn”: mỗi phương án chứa ít nhất một loài thuộc nhóm hệ tuần hoàn kín nên bị loại.
- B. Tôm, cua, mực ống: tôm và cua đều là chân khớp nên có hệ tuần hoàn hở, nhưng mực ống lại có hệ tuần hoàn kín. Chỉ cần một loài “lệch nhóm” là cả phương án sai.
- C. Châu chấu, giun đốt, trai sông: châu chấu và trai sông có hệ tuần hoàn hở, nhưng giun đốt (như giun đất) có hệ tuần hoàn kín với máu luôn chảy trong mạch, nên C sai.
- D. Tôm, ốc sên, giun đốt: tôm và ốc sên có hệ tuần hoàn hở, nhưng giun đốt có hệ tuần hoàn kín nên D cũng sai.
Dễ nhầm nhất là phương án B vì tôm, cua đều thuộc nhóm hở; nhiều em chọn nhanh mà bỏ sót mực ống — loài tuy cùng ngành thân mềm với ốc, trai nhưng lại có hệ tuần hoàn kín.
Phân biệt hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín
Khác biệt cốt lõi giữa hai loại hệ tuần hoàn nằm ở việc máu có thoát ra khỏi mạch máu hay không.
- Hệ tuần hoàn hở: máu được tim bơm ra khỏi mạch, chảy trực tiếp vào các khoang cơ thể, tiếp xúc với các tế bào và mô rồi quay về tim. Gặp ở hầu hết thân mềm (ốc, trai, sò) và toàn bộ chân khớp (tôm, cua, nhện, các côn trùng).
- Hệ tuần hoàn kín: máu luôn lưu thông trong một mạng lưới mạch kín từ tim đến các tế bào và ngược lại, không đổ ra xoang cơ thể. Gặp ở giun đốt, nhóm thân mềm đầu chân (mực, bạch tuộc) và động vật có xương sống.
Trong câu hỏi này, mực ống là ngoại lệ đáng chú ý: tuy xếp cùng ngành thân mềm với ốc sên và trai sông, mực sống năng động, bơi nhanh nên cần trao đổi khí hiệu quả hơn, và là một trong số ít thân mềm có hệ tuần hoàn kín. Đây cũng là điểm củng cố kiến thức về sự đa dạng trong cấu tạo cơ thể và chức năng sinh lý của các nhóm động vật khác nhau.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Ghi nhớ theo hai nhóm: chân khớp (tôm, cua, châu chấu) và thân mềm chậm chạp (ốc, trai, sò) → hệ tuần hoàn hở; giun đốt, mực, bạch tuộc và động vật có xương sống → hệ tuần hoàn kín.
Khi gặp dạng trắc nghiệm “những động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở”, hãy quét từng tên trong mỗi phương án: chỉ cần xuất hiện giun đốt hoặc mực ống là loại ngay phương án đó.
Bài viết liên quan: