Câu hỏi: Xét tính Đúng – Sai của các nhận định sau về xu thế hòa hoãn Đông – Tây:
- a) Xu thế hòa hoãn Đông – Tây chỉ được diễn ra, bàn luận và quyết định bởi các cuộc gặp gỡ thương lượng giữa nguyên thủ quốc gia của hai nước Liên Xô và Mỹ.
- b) Chiến tranh lạnh chấm dứt, sau đó là Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ đã mở ra chiều hướng và những điều kiện giải quyết quan hệ quốc tế bằng giải pháp hòa bình.
- c) Trong xu thế hòa hoãn Đông – Tây, Việt Nam luôn ủng hộ và đã thành công trong việc kí Hiệp định Pa-ri (1973) và giải quyết “vấn đề Cam-pu-chia” (1991).
- d) Mặc dù Chiến tranh lạnh vẫn tiếp diễn, nhưng từ đầu những năm 70 của thế kỉ XX, xu thế hòa hoãn Đông – Tây đã diễn ra.
Đáp án đúng là: a) Sai; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Xu thế hòa hoãn Đông – Tây hình thành từ nhiều nguyên nhân chứ không chỉ do các cuộc gặp gỡ giữa nguyên thủ Liên Xô và Mỹ, nên ý a) sai. Ba ý còn lại phản ánh đúng trình tự lịch sử: hòa hoãn xuất hiện từ đầu thập niên 1970, rồi Chiến tranh lạnh chấm dứt, Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ mở đường cho giải pháp hòa bình, trong đó Việt Nam đạt thành công với Hiệp định Pa-ri 1973 và việc giải quyết “vấn đề Cam-pu-chia” 1991.
Vì sao các ý b), c), d) Đúng
Cả ba ý này đều khớp với tiến trình lịch sử đã được khẳng định trong chương trình Lịch sử.
Ý b) Đúng vì việc chấm dứt Chiến tranh lạnh cùng sự sụp đổ của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta đã kết thúc tình trạng đối đầu căng thẳng giữa hai siêu cường và các khối quân sự. Khi mối đe dọa chiến tranh hủy diệt giảm dần, các quốc gia có điều kiện chuyển sang đối thoại, đàm phán để giải quyết quan hệ quốc tế bằng biện pháp hòa bình thay vì chạy đua vũ trang và đối đầu.
Ý c) Đúng vì Việt Nam đã tích cực ủng hộ xu thế hòa hoãn và tận dụng nó để giải quyết các vấn đề của mình. Thắng lợi lớn nhất là Hiệp định Pa-ri ngày 27/1/1973 về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Với “vấn đề Cam-pu-chia”, Việt Nam thực hiện thắng lợi chiến lược rút quân về nước (hoàn thành năm 1989), tạo điều kiện để vấn đề này được giải quyết bằng Hiệp định Pa-ri về Cam-pu-chia năm 1991.
Ý d) Đúng vì cần phân biệt hai khái niệm: “hòa hoãn” là quá trình giảm căng thẳng, còn “chấm dứt Chiến tranh lạnh” mới là sự kết thúc hẳn sự đối đầu. Từ đầu những năm 70 của thế kỉ XX, các cuộc gặp gỡ thượng đỉnh giữa lãnh đạo Liên Xô và Mỹ diễn ra thường xuyên hơn, đi cùng những nỗ lực hạn chế vũ khí chiến lược, giảm bớt căng thẳng quân sự và tăng cường đối thoại – tức xu thế hòa hoãn đã xuất hiện trong khi Chiến tranh lạnh vẫn chưa kết thúc.
Vì sao ý a) Sai
Ý a) sai ở chữ “chỉ”: nó phủ nhận mọi nguyên nhân khác ngoài các cuộc gặp gỡ thương lượng giữa nguyên thủ Liên Xô và Mỹ.
Trong thực tế, các cuộc gặp gỡ thượng đỉnh chỉ là một biểu hiện, một kênh biểu đạt của xu thế hòa hoãn chứ không phải yếu tố duy nhất quyết định nó. Còn nhiều yếu tố khác cùng tác động: sự thay đổi trong chính sách đối nội và đối ngoại của cả hai siêu cường, sự trỗi dậy của các phong tràobecause hòa bình trên thế giới đòi chấm dứt chạy đua vũ trang, và sự cạnh tranh gay gắt về kinh tế khiến hai nước cần giảm gánh nặng chi phí quân sự.
Đây là ý dễ nhầm nhất trong bài vì nó trông rất giống ý d). Cả hai ý đều nhắc đến vai trò của các cuộc gặp gỡ Liên Xô – Mỹ, nhưng ý d) chỉ nói hòa hoãn “diễn ra” và có các cuộc gặp gỡ là biểu hiện (đúng), còn ý a) khẳng định tuyệt đối rằng hòa hoãn “chỉ” được quyết định bởi các cuộc gặp ấy (sai). Trong câu Đúng – Sai, whenever từ mang tính tuyệt đối như “chỉ”, “duy nhất”, “tất cả” xuất hiện, cần kiểm tra kẽ xem có yếu tố nào khác cùng tác động không.
Hệ thống kiến thức liên quan
Để làm tốt dạng bài này, cần nắm trình tự các mốc chính của Chiến tranh lạnh và xu thế hòa hoãn Đông – Tây:
- Tháng 2/1945: Hội nghị I-an-ta phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa Liên Xô và Mỹ, đặt nền móng cho Trật tự thế giới hai cực.
- Giai đoạn 1947 – 1991: Chiến tranh lạnh diễn ra với đối đầu gay gắt giữa hai cực Xô – Mỹ trên mọi lĩnh vực.
- Đầu thập niên 1970: xu thế hòa hoãn Đông – Tây xuất hiện – hội nghị thượng đỉnh Liên Xô – Mỹ, các hiệp định hạn chế vũ khí chiến lược, giảm căng thẳng quân sự.
- Năm 1973: Hiệp định Pa-ri về Việt Nam – thắng lợi外交 gắn chặt với xu thế hòa hoãn.
- Giai đoạn 1989 – 1991: Chiến tranh lạnh chấm dứt, Liên Xô tan rã, Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ; thế giới chuyển hẳn sang xu hướng hòa bình, hợp tác và giải quyết tranh chấp bằng đàm phán.
- Năm 1991: Hiệp định Pa-ri về Cam-pu-chia – giải quyết “vấn đề Cam-pu-chia” bằng con đường hòa bình.
Vì vậy, khi gặp câu hỏi nhận định, cần xét đủ ba yếu tố của mỗi sự kiện: thời gian, chủ thể và kết quả. Sai lệch dù chỉ một trong ba yếu tố này (như lầm hòa hoãn diễn ra sau khi Chiến tranh lạnh chấm dứt, hoặc lầm Hiệp định Pa-ri 1973 với Hiệp định Pa-ri 1991) là đủ để mệnh đề trở nên sai.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Ba mánh ghi nhớ cho dạng câu này:
- Chú ý từ tuyệt đối: “chỉ”, “duy nhất”, “hoàn toàn”, “tất cả” thường là tín hiệu mệnh đề Sai, vì các sự kiện lịch sử hầu như luôn có nhiều nguyên nhân và nhiều chủ thể tác động.
- Ghim mốc thời gian: hòa hoãn Đông – Tây đi TRƯỚC (đầu 1970), chấm dứt Chiến tranh lạnh và sụp đổ trật tự hai cực I-an-ta đi SAU (1989 – 1991). Hai sự kiện này dễ bị đảo thứ tự trong đề.
- Phân biệt hai “Hiệp định Pa-ri”: năm 1973 là về Việt Nam, năm 1991 là về Cam-pu-chia – cùng tên gọi, khác năm và khác nội dung.
Nắm chắc trình tự thời gian cùng căn nguyên đa dạng của xu thế hòa hoãn, bạn có thể tự tin xử lý mọi biến thể của dạng câu Đúng – Sai này.
Bài viết liên quan: