Câu hỏi: Khi muốn đọc dữ liệu từ bộ nhớ, tín hiệu điều khiển được truyền từ:
- A. CPU tới thiết bị vào/ra
- B. CPU tới thiết bị ngoại vi
- C. Bộ nhớ tới CPU
- D. CPU tới bộ nhớ
Đáp án đúng là D. CPU tới bộ nhớ. Khi cần đọc dữ liệu, CPU là bộ phận phát tín hiệu điều khiển: nó gửi yêu cầu đọc đến đúng vị trí trong bộ nhớ chứa dữ liệu cần lấy, và chỉ sau khi bộ nhớ nhận được tín hiệu này thì dữ liệu mới được trả về CPU.

Vì sao đáp án D đúng
Trong kiến trúc máy tính, chiều truyền của tín hiệu điều khiển khi đọc dữ liệu từ bộ nhớ luôn là từ CPU đến bộ nhớ, vì CPU là bộ phận duy nhất khởi xướng và điều khiển mọi thao tác trao đổi dữ liệu. Quá trình đọc diễn ra theo hai bước:
- CPU gửi địa chỉ ô nhớ cần đọc kèm tín hiệu điều khiển yêu cầu đọc, truyền từ CPU tới bộ nhớ.
- Bộ nhớ nhận tín hiệu, định vị ô nhớ tương ứng và trả dữ liệu về cho CPU trên bus dữ liệu.
Như vậy chiều của tín hiệu điều khiển là CPU → bộ nhớ, còn chiều của dữ liệu trả về là bộ nhớ → CPU. Nếu thiếu bước CPU phát tín hiệu trước, bộ nhớ sẽ không biết cần đưa dữ liệu nào lên, vì bộ nhớ chỉ đáp ứng yêu cầu chứ không tự quyết định thời điểm trao đổi.
Vì sao các phương án còn lại sai
A. CPU tới thiết bị vào/ra — sai vì thao tác đọc dữ liệu từ bộ nhớ không hề liên quan đến thiết bị vào/ra. Tín hiệu chỉ truyền tới thiết bị vào/ra khi CPU giao tiếp trực tiếp với chúng (ví dụ nhận phím bấm, gửi nội dung ra màn hình), không phải khi lấy dữ liệu đã có sẵn trong bộ nhớ.
B. CPU tới thiết bị ngoại vi — sai vì cùng một lỗi nhận diện: thiết bị ngoại vi như bàn phím, màn hình, máy in có chức năng nhập và xuất dữ liệu, không phải nơi lưu dữ liệu mà CPU đang cần đọc trong thao tác này.
C. Bộ nhớ tới CPU — sai và là phương án dễ nhầm nhất. Đây là chiều của dòng dữ liệu trên bus dữ liệu (bộ nhớ trả dữ liệu về CPU), không phải chiều của tín hiệu điều khiển. Bộ nhớ không tự sinh ra lệnh đọc; nó chỉ phản hồi sau khi nhận yêu cầu từ CPU. Nhiều bạn chọn nhầm C vì gộp “tín hiệu điều khiển” với “dữ liệu” thành một.
Hệ thống kiến thức liên quan
Câu hỏi này củng cố nền tảng kiến trúc máy tính cơ bản — yếu tố quan trọng để hiểu cách phần cứng và phần mềm tương tác với nhau:
- CPU: đơn vị xử lý trung tâm, trong đó bộ điều khiển có nhiệm vụ sinh ra tín hiệu điều khiển. Mọi lệnh truy xuất dữ liệu đều do CPU khởi xướng.
- Bộ nhớ (RAM và các loại bộ nhớ lưu trữ khác): nơi chứa dữ liệu và lệnh đang được xử lý. Khi CPU cần đọc, tín hiệu điều khiển được gửi đến đây để yêu cầu nạp dữ liệu cho CPU xử lý.
- Thiết bị ngoại vi, thiết bị vào/ra: đảm nhận việc nhập/xuất dữ liệu (bàn phím, màn hình…), giao tiếp qua các cổng riêng, tách biệt với đường truy cập bộ nhớ.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Nguyên tắc vàng: tín hiệu điều khiển luôn do CPU phát ra — CPU là “người ra lệnh”, các bộ phận khác chỉ “thực lệnh”. Vì thế khi đề bài nhắc đến tín hiệu điều khiển, điểm xuất phát gần như luôn là CPU; việc còn lại là xác định đích đến (bộ nhớ hay thiết bị vào/ra). Riêng phép đọc: điều khiển đi từ CPU tới bộ nhớ, dữ liệu quay về từ bộ nhớ tới CPU; với phép ghi thì cả điều khiển lẫn dữ liệu đều đi từ CPU tới bộ nhớ. Phân biệt được hai chiều này sẽ không bao giờ nhầm phương án C nữa.

Bài viết liên quan: