Chất rắn không màu, tan trong nước, kết tinh là gì? Đáp án

Câu hỏi: Chất rắn không màu, dễ tan trong nước, kết tinh ở điều kiện thường là chất nào?

  • A. H₂NCH₂COOH.
  • B. C₆H₅NH₂.
  • C. CH₃NH₂.
  • D. C₂H₅OH.

Đáp án đúng là A. H₂NCH₂COOH (axit aminoaxetic, còn gọi là glyxin). Glyxin là chất rắn không màu, dễ tan trong nước và tồn tại dạng tinh thể ở điều kiện thường — trùng khớp với cả ba đặc điểm vật lý mà đề bài nêu ra.

Đề trắc nghiệm hóa học về chất rắn không màu, dễ tan trong nước, kết tinh ở điều kiện thường với bốn phương án: glyxin, anilin, metylamin, etanol

Vì sao glyxin (H₂NCH₂COOH) là đáp án đúng?

Trong bốn chất của các đáp án, chỉ có glyxin thỏa mãn đồng thời ba dấu hiệu: trạng thái rắn, màu không màu và độ tan tốt trong nước. Để so sánh, trước hết cần “giải mã” công thức ở từng phương án: A là axit aminoaxetic (glyxin), B là anilin, C là metylamin, D là etanol.

Glyxin là amino axit đơn giản nhất, phân tử chứa đồng thời nhóm amino (-NH₂) và nhóm cacboxyl (-COOH) gắn trên cùng một nguyên tử cacbon. Cả hai nhóm chức đều phân cực nên glyxin tạo được liên kết hiđro mạnh với phân tử nước — đó là lý do nó dễ tan trong nước.

Ở trạng thái rắn, glyxin tồn tại chủ yếu dưới dạng ion lưỡng cực H₃N⁺CH₂COO⁻. Lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện trái dấu mạnh hơn nhiều so với liên kết hiđro thông thường, giúp các phân tử xếp thành mạng tinh thể bền vững với nhiệt độ nóng chảy cao. Vì thế, ở điều kiện thường glyxin là chất rắn không màu, tồn tại dưới dạng các tinh thể dễ quan sát.

Vì sao các phương án B, C, D sai?

Cả ba phương án còn lại đều sai ở trạng thái vật lý hoặc độ tan so với mô tả của đề.

B. C₆H₅NH₂ (anilin): anilin là chất lỏng không màu, rất ít tan trong nước và sôi ở 184 °C. Sai cả trạng thái (lỏng thay vì rắn) lẫn độ tan nên loại ngay.

C. CH₃NH₂ (metylamin): metylamin là chất khí không màu, có mùi khai giống cá ươn, tan nhiều trong nước. Dù tan tốt nhưng đây là chất khí, không phải chất rắn kết tinh.

D. C₂H₅OH (etanol): đây là phương án dễ nhầm nhất vì etanol cũng không màu và dễ tan trong nước. Tuy nhiên etanol là chất lỏng, sôi ở 78 °C, không thể kết tinh ở điều kiện thường như đề yêu cầu.

Hệ thống kiến thức liên quan

Dạng câu hỏi này kiểm tra mối liên hệ giữa tính chất vật lý và cấu trúc hóa học của hợp chất hữu cơ. Khi nhìn vào công thức, cần xác định nhóm chất rồi nhớ lại trạng thái và độ tan đặc trưng:

  • Amino axit (glyxin): chất rắn không màu, dễ tan trong nước, kết tinh ở điều kiện thường nhờ cấu trúc ion lưỡng cực.
  • Amin thơm (anilin): chất lỏng không màu, rất ít tan trong nước.
  • Amin no đơn chức khối lượng phân tử nhỏ (metylamin): chất khí, tan nhiều trong nước.
  • Ancol no đơn chức (etanol): chất lỏng không màu, tan rất tốt trong nước.

Nguyên nhân nằm ở lực liên phân tử: phân tử càng nhỏ, lực liên phân tử càng yếu thì chất tồn tại ở thể khí hoặc lỏng ở điều kiện thường; ngược lại, phân tử có nhiều nhóm phân cực và tạo được ion lưỡng cực như amino axit thì liên kết giữa các phân tử đủ mạnh để tạo chất rắn kết tinh.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Thấy cụm “kết tinh ở điều kiện thường” trong đề hóa hữu cơ, hãy nghĩ ngay đến amino axit — nhóm chất gần như duy nhất trong chương trình phổ thông vừa là rắn, vừa không màu, vừa dễ tan nước. Ba chất còn lại ghi nhớ bằng: metylamin “khí mùi khai”, anilin “lỏng, ít tan”, etanol “lỏng, sôi 78 °C”. Cách làm nhanh: đối chiếu từng phương án với đủ ba điều kiện của đề (trạng thái — màu — độ tan), vì phương án nhiễu thường chỉ đúng một hoặc hai điều kiện.