Câu hỏi: Tại Mỹ, Halloween được tổ chức lần đầu tiên vào thế kỷ nào?
- A. Thế kỷ 15
- B. Thế kỷ 17
- C. Thế kỷ 18
- D. Thế kỷ 19
Đáp án đúng là D. Thế kỷ 19. Halloween được người định cư châu Âu mang sang Mỹ từ rất sớm, nhưng chỉ bắt đầu được tổ chức phổ biến với hình thức gần giống ngày nay từ thế kỷ 19, khi các thành phố phát triển, dân số tăng nhanh và các dòng văn hóa nhập cư giao thoa mạnh mẽ.

Vì sao Halloween lần đầu tiên được tổ chức tại Mỹ vào thế kỷ 19?
Halloween, hay lễ hội ma, có nguồn gốc từ lễ hội Samhain của người Celt cổ đại ở châu Âu. Vào dịp kết thúc mùa thu hoạch, người Celt tin rằng ranh giới giữa thế giới người sống và người chết trở nên mờ nhạt, linh hồn có thể trở về, nên họ đốt lửa và hóa trang để xua đuổi tà ma. Sau này, phong tục này hòa vào đêm vọng lễ Các Thánh (All Hallows’ Eve) của Kitô giáo, tức đêm 31/10, và hình thành nên Halloween như ngày nay.
Lễ hội này theo chân những người định cư châu Âu đến Bắc Mỹ. Tuy nhiên, trong thời gian dài, nó chỉ tồn tại rải rác trong một số cộng đồng nhập cư nhỏ, chưa trở thành phong tục chung của xã hội Mỹ. Phải đến thế kỷ 19, Halloween mới thực sự bùng nổ: làn sóng nhập cư lớn từ Ireland và Scotland (trong đó nổi bật là người Ireland rời quê hương vì nạn đói khoai tây giữa thế kỷ 19) mang sang những tập tục đặc trưng như đốt đèn bí ngô khắc hình — tiền thân của jack-o’-lantern. Cùng với đó, sự phát triển của các thành phố, sự gia tăng dân số và sự giao thoa văn hóa giữa các cộng đồng đã biến Halloween thành một lễ hội mang tính cộng đồng, giải trí, gần với hình thức hiện đại. Vì vậy, mốc “tổ chức lần đầu tiên” theo đúng nghĩa phổ biến được ghi nhận ở thế kỷ 19.
Vì sao các phương án A, B và C sai?
Ba phương án còn lại đều không có bằng chứng lịch sử đáng tin cậy làm cơ sở. Cụ thể:
Phương án A (thế kỷ 15) sai rõ nhất: đến tận cuối thế kỷ 15 (năm 1492), người châu Âu mới bắt đầu đặt chân đến châu Mỹ, nước Mỹ khi đó hoàn toàn chưa tồn tại, nên không thể có lễ hội Halloween trên vùng đất này.
Phương án B (thế kỷ 17) sai vì thời gian này các thuộc địa Bắc Mỹ đang trong giai đoạn khai hoang, tập trung vào việc sinh tồn và phát triển kinh tế; không có ghi chép nào cho thấy Halloween được tổ chức rộng rãi.
Phương án C (thế kỷ 18) là phương án dễ nhầm nhất vì nó kề ngay thế kỷ 19, và đến cuối thế kỷ 18 nước Mỹ đã tuyên bố độc lập (1776). Tuy nhiên, giai đoạn này cộng đồng vẫn giành toàn lực cho việc xây dựng đất nước non trẻ; phong tục Halloween mới chỉ manh nha trong vài nhóm nhập cư, chưa trở thành lễ hội phổ biến trong toàn xã hội Mỹ.
Hệ thống kiến thức liên quan về lịch sử Halloween
Câu hỏi này thuộc dạng mốc thời gian trong lịch sử văn hóa, đòi hỏi người học nắm được quá trình hình thành và lan truyền của một lễ hội truyền thống. Các kiến thức nền cần ghi nhớ gồm:
- Nguồn gốc: Halloween xuất phát từ lễ hội Samhain của người Celt cổ đại, gắn với tín ngưỡng về linh hồn và chu kỳ mùa vụ.
- Quá trình du nhập vào Bắc Mỹ: Halloween theo những người định cư và nhập cư châu Âu đến Mỹ, đặc biệt bùng nổ nhờ làn sóng nhập cư Ireland, Scotland ở thế kỷ 19.
- Ý nghĩa văn hóa: sự phổ biến của Halloween tại Mỹ là ví dụ điển hình cho giao thoa văn hóa — phong tục của các nhóm nhập cư hòa quyện với nhau, dần hình thành nên bản sắc văn hóa Mỹ đa dạng.
- Kỹ năng làm bài: với dạng câu hỏi về mốc thời gian, cần đối chiếu từng thế kỷ trong phương án với các dữ kiện lịch sử chắc chắn (như năm 1492, năm 1776) để loại nhanh đáp án sai.
Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh
Hãy gắn thế kỷ 19 với hai từ “nhập cư” và “đô thị hóa”: người Ireland mang Halloween sang Mỹ, thành phố lớn lên thì Halloween lan rộng. Để loại nhanh phương án: nhớ Columbus mới đến châu Mỹ năm 1492 nên loại thế kỷ 15; Mỹ độc lập năm 1776 nhưng Halloween chưa phổ biến nên loại thế kỷ 17 và 18. Với dạng đề có hai phương án kề nhau (18 và 19), hãy chọn theo bằng chứng về việc lễ hội được tổ chức rộng rãi trong toàn xã hội, chứ không phải chỉ xuất hiện trong một vài cộng đồng nhỏ.

Bài viết liên quan: