Dung dịch methylamine trong nước làm quỳ tím hóa màu gì?

Câu hỏi: Dung dịch methylamine trong nước làm

  • A. phenolphtalein không đổi màu
  • B. quỳ tím hóa xanh.
  • C. phenolphtalein hóa xanh.
  • D. quỳ tím không đổi màu.

Đáp án đúng là B. quỳ tím hóa xanh. Dung dịch metylamin trong nước có tính bazơ vì tạo ra ion OH⁻, môi trường bazơ làm quỳ tím chuyển sang màu xanh. Còn phenolphtalein trong môi trường bazơ hóa hồng chứ không phải xanh.

Dung dịch methylamine trong nước làm quỳ tím hóa xanh

Vì sao quỳ tím hóa xanh trong dung dịch methylamine?

Metylamin (CH₃NH₂) là amin đơn giản, nguyên tử nitơ mang cặp electron tự do nên phân tử có khả năng nhận proton (H⁺) — đó là nguồn gốc tính bazơ của amin. Khi hòa tan trong nước, metylamin phản ứng một phần với nước theo chiều thuận, sinh ra ion CH₃NH₃⁺ và OH⁻:

CH₃NH₂ + H₂O ⇌ CH₃NH₃⁺ + OH⁻

Metylamin chỉ là bazơ yếu nên phản ứng trên là cân bằng, không diễn ra hoàn toàn. Tuy vậy, lượng ion OH⁻ sinh ra vẫn đủ làm nồng độ OH⁻ trong dung dịch lớn hơn nồng độ H⁺, tức dung dịch mang môi trường bazơ. Quỳ tím là chất chỉ thị có màu tím, chuyển sang xanh khi gặp dung dịch bazơ — vì vậy nhúng quỳ tím vào dung dịch metylamin, quỳ hóa xanh. Đây cũng là thí nghiệm quen thuộc trong chương trình amin để chứng minh amin bậc thấp có tính bazơ.

Vì sao các phương án A, C, D sai?

Phương án A (phenolphtalein không đổi màu): sai vì dung dịch bazơ luôn làm phenolphtalein hóa hồng. Phenolphtalein chỉ không màu trong môi trường axit và trung tính; metylamin tạo môi trường bazơ nên chất chỉ thị này buộc phải đổi sang hồng, không thể giữ nguyên màu.

Phương án C (phenolphtalein hóa xanh): sai và đây là phương án nhiễu dễ nhầm nhất. Bẫy nằm ở chỗ nhiều em nhớ quy tắc “gặp bazơ thì xanh” rồi áp dụng cho mọi chất chỉ thị. Thực tế màu xanh là màu đặc trưng riêng của quỳ tím trong dung dịch bazơ; phenolphtalein chỉ có hai trạng thái màu — không màu (axit, trung tính) và hồng (bazơ) — không bao giờ có màu xanh.

Phương án D (quỳ tím không đổi màu): sai vì quỳ tím chỉ không đổi màu khi nhúng vào dung dịch trung tính. Dung dịch metylamin đã sinh ra ion OH⁻ nên có tính bazơ, quỳ tím tất yếu hóa xanh.

Hệ thống kiến thức liên quan

Tính bazơ của amin đến từ cặp electron tự do trên nguyên tử nitơ. Về độ mạnh, nhóm −CH₃ đẩy electron làm tính bazơ của metylamin mạnh hơn amoniac (NH₃); ngược lại, vòng benzen hút electron khiến anilin (C₆H₅NH₂) có tính bazơ yếu hơn NH₃, yếu đến mức không làm đổi màu quỳ tím. Với chất chỉ thị, cần thuộc hai quy tắc màu: dung dịch bazơ làm quỳ tím hóa xanh và làm phenolphtalein hóa hồng; dung dịch axit làm quỳ tím hóa đỏ.

Câu hỏi thực hành đi kèm trong đề — để rửa sạch lọ đã đựng anilin, người ta dùng dung dịch HCl. Anilin là amin thơm, tính bazơ yếu và gần như không tan trong nước, nhưng phản ứng với axit mạnh tạo muối anilinium clorua tan tốt trong nước:

C₆H₅NH₂ + HCl → C₆H₅NH₃Cl

Nhờ phản ứng này, phần anilin bám trên thành lọ chuyển thành muối tan, chỉ cần rửa lại vài lần bằng nước là sạch. Đây là cách xử lý phổ biến trong phòng thí nghiệm: dùng axit loãng trung hòa và hòa tan phần bazơ còn sót lại trước khi rửa bằng nước.

Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh

Thuộc lòng bảng màu chỉ thị bằng một câu: quỳ tím gặp bazơ hóa xanh, gặp axit hóa đỏ; phenolphtalein chỉ hóa hồng khi gặp bazơ. Với dạng câu hỏi “dung dịch X làm chất chỉ thị Y như thế nào”, làm hai bước: trước hết xác định X thuộc loại axit hay bazơ (amin bậc thấp như metylamin, etylamin là bazơ), sau đó đối chiếu màu của đúng chất chỉ thị đang được nhắc. Tránh bẫi: màu xanh chỉ gắn với quỳ tím, phenolphtalein không bao giờ xanh. Đồng thời lưu ý phản ví dụ quen thuộc: anilin tuy là amin nhưng bazơ quá yếu nên không làm quỳ tím đổi màu — nếu đề hỏi về anilin thì đáp án thường là “không đổi màu chất chỉ thị”.