Câu hỏi: Viết phương trình tổng quát của phản ứng xà phòng hóa.
Đáp án đúng là RCOOR′ + NaOH → RCOONa + R′OH. Phản ứng xà phòng hóa là phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm, tạo ra muối của axit cacboxylic và ancol.

Vì sao phương trình trên đúng?
Este RCOOR′ phản ứng với NaOH để tạo thành hai sản phẩm: muối RCOONa và ancol R′OH. Trong công thức, phần RCOO của este tạo muối với Na, còn phần R′ tạo thành ancol. Vì vậy, khi viết phương trình tổng quát, cần thể hiện đủ cả hai sản phẩm, không chỉ ghi muối.
Nếu dùng KOH thay cho NaOH, sản phẩm muối tương ứng là RCOOK; sản phẩm còn lại vẫn là R′OH.
Ví dụ minh họa
Với este etyl axetat, phương trình là: CH₃COOCH₂CH₃ + NaOH → CH₃COONa + CH₃CH₂OH. Ở đây, CH₃COONa là muối của axit cacboxylic, còn CH₃CH₂OH là ancol. Ví dụ này cho thấy cách thay các phần R và R′ trong phương trình tổng quát bằng những nhóm cụ thể.
Cách ghi nhớ nhanh
Khi nhận diện phản ứng xà phòng hóa, hãy tìm este và kiềm ở vế trái, rồi kiểm tra vế phải có muối của axit cacboxylic và ancol. Nếu kiềm là NaOH, muối mang Na; nếu là KOH, muối mang K.

Bài viết liên quan: