Khu vực chịu gió phơn Tây Nam mạnh nhất: Đáp án chi tiết

Câu hỏi: Khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam là:

  • A. Đồng bằng sông Hồng
  • B. Tây Bắc
  • C. Đông Bắc
  • D. Bắc Trung Bộ

Đáp án đúng là D. Bắc Trung Bộ. Gió phơn Tây Nam sau khi vượt dãy Trường Sơn trở nên nóng và khô, đổ mạnh xuống dải ven biển Bắc Trung Bộ — vùng nằm ở sườn khuất gió nên chịu tác động gay gắt nhất, còn được biết đến với tên gọi gió Lào.

Minh họa khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam là Bắc Trung Bộ

Vì sao Bắc Trung Bộ chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam?

Vào mùa hạ, gió phơn Tây Nam thổi từ khu vực biển ấm phía tây nam về nước ta. Trên đường đi, dòng khí gặp dãy Trường Sơn chạy dài theo hướng bắc – nam dọc biên giới Việt – Lào, buộc phải trèo lên sườn tây của núi.

Ở sườn đón gió, không khí lên cao, hơi nước ngưng tụ và mưa rơi gần hết. Sang tới sườn đông, khối khí trôi xuống thấp, bị nén lại nên nhiệt độ tăng vọt trong khi độ ẩm giảm sâu. Kết quả là một luồng gió nóng, khô — dân gian quen gọi là gió Lào — thổi qua biên giới Lào tràn xuống dải ven biển từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên – Huế.

Bắc Trung Bộ nằm đúng sườn khuất gió của Trường Sơn và nằm sát chân núi, nên hứng trọn luồng khí này: nhiệt độ có khi vượt 40 °C, không khí khô rang, nắng hạn kéo dài nhiều ngày liền, cây trồng bị cháy nắng và nguy cơ cháy rừng tăng cao. Vì thế, khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam chính là Bắc Trung Bộ.

Vì sao các phương án còn lại sai?

A. Đồng bằng sông Hồng là phương án dễ nhầm nhất vì cùng nằm ở miền Bắc. Thực tế, khi gió mùa Tây Nam thổi vào Bắc Bộ, hướng gió bị lệch thành hướng nam – đông nam do ảnh hưởng của địa hình và lực chuyển hướng Trái Đất, mang theo nhiều hơi nước gây mưa to, mưa dông cho đồng bằng. Như vậy đồng bằng nhận dòng khí ẩm mưa chứ không phải gió phơn nóng khô điển hình.

B. Tây Bắc nằm ở phía đón trực tiếp dòng khí tây nam ẩm. Các sườn núi hướng tây, nam ở đây nhận được nhiều mưa chứ không phải nơi khí vượt núi rồi hạ xuống thành gió nóng khô, nên không phải trung tâm của gió phơn.

C. Đông Bắc xa đường đi chính của gió Lào: dòng khí này đi từ tây nam sang đông bắc qua Bắc Trung Bộ và hầu như không lan sâu vào vùng Đông Bắc. Vùng này gắn liền với gió mùa Đông Bắc và gió heo may vào mùa đông hơn là ảnh hưởng của gió phơn Tây Nam.

Kiến thức liên quan về gió phơn Tây Nam

  • Khái niệm gió phơn: gió khô nóng hình thành khi không khí vượt qua núi — mất ẩm ở sườn đón gió, tăng nhiệt và khô đi khi hạ xuống sườn khuất gió; đây chính là hiệu ứng foehn quen thuộc trong khí hậu học.
  • Tên gọi: ngoài tên “gió Lào”, trong các bản tin dự báo thời tiết hiện tượng này thường được phát under dạng “nắng nóng do ảnh hưởng của gió phơn tây nam”.
  • Thời gian hoạt động: chủ yếu trong mùa hạ, thường mạnh vào đầu và cuối mùa hạ.
  • Tác hại: gây nắng hạn gay gắt, làm cháy nắng cây trồng, tăng nguy cơ cháy rừng và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.
  • Mặt đối lập: cùng một gió mùa Tây Nam nhưng Tây Nguyên và Nam Bộ nằm ở phía đón gió nên lại có mưa dông ẩm; vị trí sườn đón gió hay sườn khuất gió quyết định vùng đó mưa ẩm hay nóng khô.

Mẹo ghi nhớ dạng câu hỏi này

Ghi nhớ chuỗi logic: Trường Sơn chắn gió → sườn đông mất ẩm → gió Lào nóng khô → Bắc Trung Bộ chịu đựng. Khi làm bài, thấy các cụm từ “gió phơn Tây Nam”, “gió Lào” hay “nắng nóng khô ở ven biển miền Trung” thì chọn ngay Bắc Trung Bộ. Ngược lại, nếu đề hỏi vùng nhận mưa từ gió mùa Tây Nam thì hướng tới Tây Nguyên, Nam Bộ — đừng nhầm hai trạng thái này của cùng một dòng gió.