Câu hỏi: Chỉ ra một biện pháp tu từ trong câu văn: “Bạn có thể đi bất kỳ đâu bạn muốn, làm bất cứ việc gì bạn thích, trở thành bất cứ ai bạn ao ước… từ ngay vị trí hiện nay của bạn.”
Câu hỏi: Liệt kê những dẫn chứng được tác giả sử dụng trong đoạn trích.
Câu hỏi: Việc lựa chọn sử dụng thao tác lập luận ở đoạn văn sau có ý nghĩa như thế nào trong việc thể hiện mục đích của tác giả? “Thế giới sẵn sàng tạm dừng lại và để bạn thương xót cho bản thân – cho tới khi cuối cùng bạn chết vì tan nát và cô đơn – nếu đó là điều bạn muốn. Nó cũng sẵn sàng tránh sang một bên để nhường đường cho bạn một khi bạn hạ quyết tâm rằng hoàn cảnh hiện nay chỉ là tạm thời, bạn sẽ lại đứng dậy, tiến lên và để lại dấu ấn của mình.”
Đáp án đúng là liệt kê. Ở câu đầu, các cụm “đi bất kỳ đâu”, “làm bất cứ việc gì”, “trở thành bất cứ ai” được xếp nối tiếp nhau. Cách liệt kê nhấn mạnh khả năng lựa chọn và theo đuổi ước muốn của mỗi người.
Vì sao đáp án đúng?
Biện pháp tu từ ở câu đầu là liệt kê: tác giả lần lượt nêu ba khả năng là đi đến nơi mình muốn, làm việc mình thích và trở thành người mình ao ước. Các ý có cấu trúc tương ứng, cùng hướng đến việc nhấn mạnh phạm vi lựa chọn rộng mở của mỗi người, dù họ đang ở vị trí hiện tại nào.
Ở câu hỏi về dẫn chứng, đoạn trích đưa ra hai hình ảnh đối lập: thế giới để con người chìm trong thương xót bản thân đến mức tan nát, cô đơn; và thế giới nhường đường khi họ quyết tâm xem hoàn cảnh khó khăn chỉ là tạm thời, rồi đứng dậy, tiến lên, để lại dấu ấn. Đây là các dẫn chứng nằm ngay trong đoạn văn được trích.
Đoạn văn sử dụng liên tưởng, so sánh và đặt hai khả năng đối lập cạnh nhau. Hình ảnh “thế giới” được nhân hóa như thể có thể dừng lại hoặc tránh sang một bên. Cách diễn đạt ấy làm rõ thông điệp: thái độ cam chịu có thể khiến con người mắc kẹt trong đau khổ, còn quyết tâm hành động giúp họ vượt qua nghịch cảnh. Qua đó, tác giả khuyến khích người đọc chủ động thay đổi và nỗ lực hướng tới thành công.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Đề không đưa ra các phương án trắc nghiệm, nên không có lựa chọn A, B, C, D để đối chiếu. Tuy vậy, cần phân biệt liệt kê với những biện pháp tu từ dễ nhầm. Câu văn có thể gợi cảm giác nhấn mạnh nhờ cấu trúc lặp, nhưng căn cứ trực tiếp để xác định liệt kê là chuỗi nhiều hoạt động và đối tượng được nêu nối tiếp: đi đâu, làm gì, trở thành ai.
Phần phân tích bổ sung có nhắc đến ẩn dụ, hoán dụ và điệp cấu trúc như những khả năng cần xem xét, nhưng không đủ căn cứ để chọn chúng làm đáp án thay cho lời giải gốc. Trong đoạn văn về “thế giới”, phép nhân hóa thể hiện qua việc gán cho thế giới hành động như con người; còn ý nghĩa lập luận chủ yếu đến từ sự tương phản giữa cam chịu và quyết tâm.
Hệ thống kiến thức liên quan
Biện pháp liệt kê trình bày liên tiếp các từ ngữ hoặc ý cùng loại để diễn tả đầy đủ hơn một khía cạnh, nhấn mạnh đặc điểm hoặc tạo nhịp điệu. Khi nhận diện, cần chỉ ra cụ thể các yếu tố được liệt kê và tác dụng của chúng trong ngữ cảnh; không nên chỉ gọi tên biện pháp.
Với câu hỏi về dẫn chứng, hãy tách các chi tiết cụ thể mà tác giả dùng để làm rõ hoặc hỗ trợ thông điệp. Với câu hỏi về thao tác lập luận, cần xác định cách tổ chức ý — ở đây là liên tưởng, so sánh và đặt hai tình huống đối lập — rồi giải thích cách lựa chọn ấy góp phần thể hiện mục đích khích lệ người đọc.
Phần bổ sung gợi ý xem xét các biện pháp như ẩn dụ, hoán dụ, điệp cấu trúc và những thao tác như so sánh, tương phản, giải thích, bác bỏ. Tuy nhiên, chỉ kết luận về biện pháp nào khi có dấu hiệu cụ thể trong câu hoặc đoạn trích.
Mẹo nhận diện nhanh
Khi nhiều từ hoặc cụm từ cùng chức năng được xếp nối tiếp, hãy kiểm tra xem đó có phải phép liệt kê hay không; sau đó nêu tác dụng gắn với nội dung câu. Khi phân tích lập luận, tìm các ý được đặt đối lập và xác định thông điệp mà sự đối lập làm nổi bật. Mẹo này giúp trả lời đủ cả tên biện pháp hoặc thao tác lẫn tác dụng của chúng.
Bài viết liên quan: