Tứ giác lồi là gì? Số cạnh và đường chéo — đáp án chi tiết

Câu hỏi: Một tứ giác lồi có:

  • A. 4 cạnh, 4 đường chéo
  • B. 2 cạnh, 2 đường chéo
  • C. 4 cạnh, 2 đường chéo
  • D. 2 cạnh, 4 đường chéo

Đáp án đúng là C. 4 cạnh, 2 đường chéo. Một tứ giác lồi có đủ 4 cạnh như mọi tứ giác, còn các đoạn thẳng nối hai đỉnh không kề nhau — tức đường chéo — chỉ có đúng 2 trong mọi trường hợp.

Hình minh họa một tứ giác lồi có 4 cạnh và 2 đường chéo

Vì sao tứ giác lồi có 4 cạnh và 2 đường chéo?

Theo định nghĩa trong hình học phẳng, một tứ giác lồi là tứ giác mà tất cả các góc trong đều nhỏ hơn 180°. Về cấu tạo, nó vẫn là đa giác có bốn đỉnh và bốn cạnh: gọi các đỉnh lần lượt là A, B, C, D thì bốn cạnh là AB, BC, CD, DA — đây là các đoạn thẳng tạo nên chu vi của hình.

Đường chéo là đoạn thẳng nối hai đỉnh không kề nhau, tức hai đỉnh không nằm trên cùng một cạnh. Trong bốn đỉnh A, B, C, D, các cặp đỉnh không kề nhau chỉ có hai cặp: A với C và B với D. Do đó tứ giác ABCD có đúng hai đường chéo là AC và BD. Bạn có thể vẽ một tứ giác lồi bất kỳ rồi nối các đỉnh không liền kề; kết quả luôn là hai đoạn thẳng, bất kể đó là hình vuông, hình chữ nhật hay một tứ giác không đều.

Cách kiểm tra thêm: đếm mọi đoạn thẳng nối hai trong bốn đỉnh, ta được 6 đoạn; trong đó 4 đoạn là cạnh nên phần còn lại đúng 2 đoạn là đường chéo.

Các phương án còn lại sai ở đâu?

Cả ba phương án A, B, D đều sai do đếm nhầm số cạnh hoặc số đường chéo:

  • A. 4 cạnh, 4 đường chéo — sai ở số đường chéo. Phần cạnh đúng, nhưng bốn đỉnh chỉ tạo ra hai cặp đỉnh không kề nhau nên không thể có 4 đường chéo. Lỗi này thường do đếm trùng đoạn hoặc đếm lẫn cả cạnh vào đường chéo.
  • B. 2 cạnh, 2 đường chéo — sai ở số cạnh. Tên gọi “tứ giác” đã cho biết hình có bốn cạnh, bốn góc (“tứ” nghĩa là bốn). Hình chỉ có 2 cạnh không thể khép thành đa giác, vì đa giác phải có ít nhất 3 cạnh.
  • D. 2 cạnh, 4 đường chéo — sai cả hai dữ kiện. Số cạnh sai như phương án B, số đường chéo sai như phương án A.

A là phương án dễ nhầm nhất: nửa đầu đúng khiến người học mất cảnh giác ở nửa sau. Cần nhớ tổng các đoạn thẳng nối đôi một bốn đỉnh là 6, trừ đi 4 cạnh thì chỉ còn 2 đường chéo.

Kiến thức nền về tứ giác lồi

Để trả lời chắc chắn câu hỏi tứ giác lồi là gì, hãy tách khái niệm làm hai phần. Tứ giác là đa giác có bốn cạnh và bốn đỉnh. “Lồi” là điều kiện về hình dáng: mọi góc trong đều nhỏ hơn 180°, và mọi đoạn thẳng nối hai điểm bất kỳ nằm trong hình đều nằm trọn bên trong hình đó; tứ giác không thỏa điều kiện này gọi là tứ giác lõm, có một góc trong lớn hơn 180°. Lưu ý số cạnh và số đường chéo không phụ thuộc việc tứ giác lồi hay lõm — mọi tứ giác đều có 4 cạnh và 2 đường chéo.

Phân biệt hai khái niệm dễ lẫn: cạnh là đoạn thẳng nối hai đỉnh kề nhau, tạo nên chu vi; đường chéo là đoạn thẳng nối hai đỉnh không kề nhau, nằm bên trong tứ giác lồi. Với đa giác có n cạnh, số đường chéo tính bằng công thức n(n-3)/2; thay n = 4 ta được 4(4-3)/2 = 2, khớp với kết quả đếm trực tiếp. Vài mốc đối chiếu: tam giác có 0 đường chéo, ngũ giác có 5, lục giác có 9.

Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh

Gặp lại câu hỏi tứ giác lồi là gì hoặc các biến thể về số cạnh, số đường chéo, nhớ chuỗi liên kết ngắn: “tứ” = bốn → 4 cạnh, 4 góc, 4 đỉnh; bốn đỉnh chia thành đúng 2 cặp không kề nhau → 2 đường chéo. Nếu quên, đếm nhanh 4 đỉnh cho 6 đoạn thẳng nối đôi một, trừ 4 cạnh còn 2 đường chéo. Với đa giác khác, thay số cạnh n vào công thức n(n-3)/2. Điểm mấu chốt để không rơi vào bẫy: cạnh nối hai đỉnh kề nhau, đường chéo nối hai đỉnh không kề nhau — chính ranh giới này bị các phương án nhiễu A và D khai thác.