Dân cư ở đồng bằng nước ta hiện nay – đáp án đúng chi tiết

Câu hỏi: Phát biểu nào sau đây đúng với dân cư ở đồng bằng nước ta hiện nay?

• A. Làm việc chủ yếu ở ngành lâm nghiệp.
• B. Phân bố đông đúc ở các thành phố lớn.
• C. Có chất lượng đồng đều ở nhiều vùng.
• D. Tất cả sống trong các khu công nghiệp.

Đáp án đúng là B. Dân cư ở đồng bằng nước ta hiện nay phân bố đông đúc ở các thành phố lớn. Sự phát triển kinh tế – xã hội, cơ sở hạ tầng và cơ hội việc làm đều tập trung ở đô thị, tạo lực hút mạnh khiến dân cư đồng bằng đổ về các thành phố lớn rất đông.

Vì sao dân cư đồng bằng tập trung đông đúc ở các thành phố lớn?

Đồng bằng là nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất nước ta: địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ, mạng lưới sông ngòi dày đặc nên kinh tế phát triển sớm và sôi động hơn các vùng khác. Chính vì thế, các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ đều nằm trong hoặc sát các vùng đồng bằng, trở thành những trung tâm thu hút dân cư mạnh nhất cả nước.

Lực hút của đô thị đến từ ba yếu tố chính: cơ hội việc làm nhiều ở công nghiệp và dịch vụ, thu nhập cao hơn nông thôn, cơ sở hạ tầng và dịch vụ y tế, giáo dục hoàn thiện hơn. Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ khiến dân số thành thị tăng nhanh, các thành phố lớn ở đồng bằng trở thành nơi có mật độ dân số thuộc nhóm cao nhất. Do vậy, phát biểu nào đúng với dân cư ở vùng đồng bằng nước ta hiện nay chính là phát biểu về sự tập trung đông đúc ở các đô thị lớn.

Vì sao các phương án A, C, D sai?

Phương án A sai vì lâm nghiệp là ngành gắn với đất rừng, mà rừng tập trung ở miền núi và trung du; đồng bằng gần như không còn rừng tự nhiên để phát triển lâm nghiệp. Dân cư đồng bằng gắn với trồng lúa, công nghiệp, dịch vụ chứ không phải ngành lâm nghiệp.

Phương án C sai và là phương án dễ nhầm nhất. Nhiều học viên nghe “đồng bằng” liền liên tưởng đến “đồng đều”, nhưng thực tế chất lượng dân cư (trình độ học vấn, chất lượng cuộc sống) còn chênh lệch rõ giữa thành thị và nông thôn, giữa các tỉnh trong cùng vùng đồng bằng, chứ không hề đồng đều.

Phương án D sai vì chữ “tất cả” tuyệt đối hóa vấn đề. Khu công nghiệp chỉ thu hút một bộ phận lao động; phần lớn dân cư đồng bằng vẫn sinh sống ở làng quê, thị trấn và làm nông nghiệp. Khi một phương án chứa từ “tất cả”, “luôn”, “hoàn toàn”, gần như đó là dấu hiệu của đáp án sai.

Hệ thống kiến thức liên quan về dân cư, dân số Việt Nam

Câu hỏi này thuộc nhóm bài tập về dân cư và phân bố dân cư Việt Nam, đòi hỏi nắm các kiến thức nền sau (theo nội dung SGK Địa lí, số liệu thực tế có thể thay đổi theo thời gian):

• Phân bố dân cư gắn liền với trình độ phát triển kinh tế: đông đúc ở đồng bằng, ven biển, các đô thị; thưa thớt ở miền núi, cao nguyên; chưa thật phù hợp với sự phân bố tài nguyên.
• Đồng bằng tập trung dân cư đông đúc là do địa hình bằng phẳng, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa nước.
• Đa số dân cư nước ta sống ở nông thôn vì nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chính, tạo việc làm cho nhiều lao động.
• Cơ cấu sinh học của dân số: tỉ lệ người biết chữ tăng qua các năm; tỉ số giới tính chưa hoàn toàn cân bằng và khác nhau giữa các nhóm tuổi.
• Dân cư nông thôn còn tỉ lệ thiếu việc làm khá cao và đang gìn giữ nhiều nghề truyền thống; dân cư thành thị có chất lượng sống ngày càng cao.
• Dân số tăng nhanh trong nửa cuối thế kỷ XX gây bùng nổ dân số; hiện nay nước ta đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng với lực lượng lao động dồi dào.

Điểm mấu chốt của cả nhóm bài này là mối quan hệ giữa phân bố dân cư với điều kiện tự nhiên (địa hình, tài nguyên) và trình độ phát triển kinh tế – xã hội. Nắm được chuỗi quan hệ đó, các em có thể suy luận đáp án thay vì học thuộc từng câu.

Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh dạng bài

Khi gặp câu hỏi trắc nghiệm về dân cư vùng đồng bằng, xử lý theo ba bước: loại ngay phương án chứa từ tuyệt đối (“tất cả”, “đồng đều”, “luôn”, “không còn”); loại phương án gắn dân cư với điều kiện tự nhiên sai (lâm nghiệp thuộc về miền núi, không phải đồng bằng); chọn phương án phản ánh đúng xu hướng thực tế là dân cư tập trung nơi kinh tế phát triển.

Một cách nhớ nhanh: kinh tế phát triển kéo theo việc làm, hạ tầng, thu nhập – nơi nào có nhiều việc làm thì nơi đó đông dân. Thành phố lớn ở đồng bằng hội tụ đủ cả ba yếu tố, nên đáp án luôn xoay quanh sự tập trung đông đúc ở đô thị, không phải “đồng đều” hay “tất cả”.