Gió phơn Tây Nam ảnh hưởng mạnh nhất khu vực nào? Đáp án

Câu hỏi: Khu vực nào sau đây chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam?

• A. Tây Nguyên.
• B. Duyên hải Nam Trung Bộ.
• C. Tây Bắc.
• D. Bắc Trung Bộ.

Đáp án đúng là A. Tây Nguyên. Gió phơn Tây Nam là dòng không khí khô nóng thổi từ lục địa sang, và khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam chính là Tây Nguyên — vùng cao nguyên rộng nằm ở phía tây dãy Trường Sơn, đứng ngay trên đường di chuyển của luồng gió này.

Vì sao Tây Nguyên chịu ảnh hưởng mạnh nhất?

Gió phơn Tây Nam (còn gọi là gió Lào) thổi từ lục địa Á – Âu sang nước ta theo hướng tây nam – đông bắc, hoạt động mạnh vào mùa nóng và mang tính chất khô, oi bức. Trên đường di chuyển, luồng không khí này phải vượt qua các dải núi cao: sau khi mất hơi ẩm ở sườn đón gió, khối khí đổ xuống phía kia bị nén lại, nhiệt độ tăng vọt còn độ ẩm giảm mạnh — đó là hiệu ứng phơn tạo nên kiểu gió khô nóng.

Tây Nguyên hội tụ đủ điều kiện để đón gió mạnh nhất. Thứ nhất, vùng này nằm ở phía tây dãy Trường Sơn, ngay trên hướng thổi chính của dòng gió từ tây nam vào, nên nhận luồng không khí khô nóng một cách trực tiếp. Thứ hai, địa hình cao nguyên rộng lớn càng tăng cường tác động: lớp khí khô nóng dồn về bề mặt cao nguyên, đồng thời địa hình cao chắn gió ẩm từ biển thổi vào khiến độ ẩm giảm thêm. Vì vậy, vào mùa gió hoạt động, Tây Nguyên thường xuyên chịu thời tiết oi bức, thiếu mưa, kéo theo hạn hán và thiếu nước tưới tiêu.

Vì sao các phương án B, C, D không đúng?

• B. Duyên hải Nam Trung Bộ: đây là dải đồng bằng hẹp ven biển phía đông Trường Sơn, nằm lệch khỏi đường thổi chính của gió phơn Tây Nam; thời tiết vùng này chịu chi phối rõ hơn bởi gió mùa Đông Bắc và các luồng khí từ biển.
• C. Tây Bắc: tuy có địa hình núi cao nhưng vùng này nằm phía bắc, không nằm trên hướng di chuyển chính của dòng gió tây nam khi vào nước ta; chế độ gió nổi bật ở Tây Bắc là gió mùa Đông Bắc vào mùa đông.
• D. Bắc Trung Bộ: đây là phương án dễ nhầm nhất, vì dải ven biển Bắc Trung Bộ cũng nổi tiếng với những đợt nắng nóng, khô hanh. Tuy nhiên theo hướng phân tích của bài, đây là dải đất hẹp nằm sát biển, chỉ nhận ảnh hưởng của luồng khí sau khi nó đã vượt địa hình, chứ không phải vùng cao nguyên đón trực tiếp dòng gió khô nóng như Tây Nguyên.

Hệ thống kiến thức liên quan

Gió phơn là gió thổi vượt núi, gây thời tiết ẩm mưa ở sườn đón gió và khô nóng ở sườn khuất gió. Ở nước ta, gió phơn Tây Nam còn mang tên gọi quen thuộc là gió Lào, hoạt động mạnh vào mùa nóng và thường mang không khí khô, nhiệt độ cao, độ ẩm thấp.

• Hậu quả địa lý: hạ thấp độ ẩm, đẩy nhiệt độ lên cao, gây hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và tưới tiêu, nguy cơ cháy rừng, ảnh hưởng trực tiếp đến cây trồng và sức khỏe người dân.
• Phương pháp làm bài: để xác định khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió phơn Tây Nam, cần xác định hướng thổi của gió, đối chiếu vị trí từng vùng với hệ núi Trường Sơn, rồi chọn vùng đón gió trực tiếp với địa hình thuận lợi.

Mẹo ghi nhớ dạng câu hỏi

Ghi nhanh công thức: gió phơn Tây Nam = gió Lào = khô + nóng. Khi thấy cụm “Tây Nam”, hãy hình dung luồng gió đi từ tây nam lên đông bắc và vượt Trường Sơn — như vậy vùng nằm bên phía tây, có địa hình cao nguyên chính là nơi đón gió đầu tiên và mạnh nhất. Cần phân biệt Tây Nguyên với Tây Bắc (nằm phía bắc, gắn với gió mùa Đông Bắc) và hai dải duyên hải (nằm ven biển phía đông). Với câu hỏi dạng “mạnh nhất”, ưu tiên phương án thỏa mãn đồng thời hai yếu tố: đúng hướng gió và địa hình đón trực tiếp.