Câu hỏi: Đặt câu hỏi cho bộ phận gạch chân. a) Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau chơi nhảy dây rất vui vẻ.
Đáp án: Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau làm gì? Bộ phận được gạch chân “chơi nhảy dây rất vui vẻ” nói về hoạt động của chúng em trong giờ ra chơi, nên câu hỏi đặt ra phải dùng từ để hỏi “làm gì”. Đây là câu hỏi thuộc nhóm “Làm gì?”, dùng để hỏi về hành động, hoạt động của người.
Vì sao câu hỏi “Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau làm gì?” là đúng
Câu hỏi này đúng vì nó hỏi trúng vào bộ phận được gạch chân mà không làm thay đổi nghĩa phần còn lại của câu. Quy trình đặt câu hỏi gồm ba bước:
- Xác định bộ phận gạch chân: “chơi nhảy dây rất vui vẻ”. Bộ phận này nói lên hoạt động mà các em học sinh làm trong giờ ra chơi.
- Chọn từ để hỏi phù hợp với hoạt động: “làm gì”.
- Giữ nguyên phần không gạch chân (“Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau”), thay bộ phận gạch chân bằng “làm gì” và thêm dấu chấm hỏi.
Cách kiểm tra nhanh: nếu trả lời câu hỏi vừa đặt, câu trả lời phải chính là “chúng em cùng nhau chơi nhảy dây rất vui vẻ” — trùng với bộ phận gạch chân. Trùng khớp như vậy chứng tỏ câu hỏi đã đặt đúng chỗ.
Vì sao không dùng các từ để hỏi khác
Các từ để hỏi khác tuy nghe có vẻ hợp lí nhưng từng từ chỉ chuyên hỏi một loại thông tin nhất định:
- “Khi nào…?”: hỏi về thời gian. Câu văn đã cho biết sẵn thời gian là “Giờ ra chơi”, nên hỏi “Khi nào…” là hỏi lệch khỏi bộ phận gạch chân.
- “Ai…?”: hỏi về người. Người thực hiện hoạt động là “chúng em”, đã hiện rõ trong câu.
- “Ở đâu…?”: hỏi về nơi chốn. Câu văn không có bộ phận chỉ địa điểm cần hỏi.
- “Như thế nào…?”: hỏi về đặc điểm, tình trạng. Từ này chỉ thích hợp khi gạch chân là từ miêu tả tính chất (ví dụ riêng “rất vui vẻ”), không bao trùm được cả hoạt động “chơi nhảy dây”.
Dễ nhầm nhất là “khi nào”, vì cụm “Giờ ra chơi” đứng ngay đầu câu, rất gợi ý hỏi thời gian. Nhưng bộ phận cần hỏi là hoạt động, nên “làm gì” mới là lựa chọn đúng.
Hệ thống kiến thức liên quan
Dạng bài đặt câu hỏi cho bộ phận gạch chân rèn kỹ năng phân tích cấu trúc câu và chọn câu hỏi phù hợp để làm rõ từng thành phần thông tin — kỹ năng quan trọng trong giao tiếp và học tập. Muốn làm tốt, các em cần xác định chính xác bộ phận được gạch chân, phân tích bộ phận đó thuộc loại thông tin gì, rồi chọn từ để hỏi tương ứng. Mỗi từ để hỏi có “chuyên trách” riêng:
- Ai?: hỏi về người.
- Cái gì? / Con gì?: hỏi về sự vật, con vật.
- Làm gì?: hỏi về hoạt động, hành động.
- Khi nào?: hỏi về thời gian.
- Ở đâu?: hỏi về nơi chốn.
- Như thế nào?: hỏi về đặc điểm, tính chất, tình trạng.
- Vì sao?: hỏi về nguyên nhân, lí do.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Khi gặp dạng này, chỉ cần hai việc: nhìn bộ phận gạch chân và tự hỏi nó thuộc loại thông tin nào, sau đó thay đúng bộ phận đó bằng từ để hỏi, giữ nguyên phần còn lại của câu. Thử với câu “Bạn Nam đọc sách ở thư viện”: gạch chân “đọc sách” thì hỏi “Bạn Nam làm gì ở thư viện?”; gạch chân “ở thư viện” thì hỏi “Bạn Nam đọc sách ở đâu?”. Cách kiểm tra: trả lời câu hỏi vừa đặt, nếu câu trả lời chính là bộ phận gạch chân thì câu hỏi đã đúng.
Bài viết liên quan: