Câu hỏi: Đặt câu hỏi cho bộ phận được gạch chân (in nghiêng) trong mỗi câu sau:
- A. Sa Pa là viên ngọc vùng biên giới.
- B. Sa Pa có không khí trong lành mát rượi.
Viết một câu có sử dụng hình ảnh so sánh để nói về một cảnh đẹp mà em thích.
Đáp án đúng là: câu A – “Sa Pa là gì?”; câu B – “Sa Pa có điều gì?”; câu cuối – “Cảnh đẹp mà em thích giống như một bức tranh sống động.” Các câu hỏi đều thay đúng bộ phận được gạch chân bằng từ để hỏi, còn câu văn cuối dùng từ so sánh “giống như” để liên hệ cảnh đẹp với hình ảnh một bức tranh sống động.
Vì sao đây là đáp án đúng
Ở câu A, bộ phận gạch chân “viên ngọc vùng biên giới” chính là phần thông báo Sa Pa là cái gì. Khi đặt câu hỏi, ta giữ lại chủ ngữ “Sa Pa” và thay trọn cụm được gạch chân bằng cụm từ để hỏi “là gì”, thu được câu hỏi “Sa Pa là gì?”. Câu trả lời cho câu hỏi này trùng khớp đúng với bộ phận được gạch chân, chứng tỏ câu hỏi đã chạm vào trọng tâm.
Ở câu B, “không khí trong lành mát rượi” là điều mà Sa Pa có được. Câu hỏi “Sa Pa có điều gì?” bao quát trọn bộ phận này: muốn trả lời, người nghe buộc phải nói lại đúng cụm từ được gạch chân.
Với yêu cầu cuối, câu “Cảnh đẹp mà em thích giống như một bức tranh sống động.” có đủ hai vế so sánh: “cảnh đẹp mà em thích” và “một bức tranh sống động”, được nối với nhau bằng từ so sánh “giống như”. Hai vế có nét tương đồng là vẻ đẹp sống động, nên câu văn vừa nói về một cảnh đẹp em thích, vừa sử dụng hình ảnh so sánh đúng yêu cầu đề.
Lỗi thường gặp với dạng bài này
Khi đặt câu hỏi cho bộ phận gạch chân, nhiều bạn hỏi “Sa Pa là ai?” — sai vì từ “ai?” chỉ dành cho người, còn Sa Pa là một địa danh du lịch nổi tiếng thuộc tỉnh Lào Cai, phải hỏi “là gì?”.
Hỏi “Sa Pa ở đâu?” cũng chưa chính xác với câu A, vì bộ phận gạch chân là cả cụm “viên ngọc vùng biên giới”, không riêng vị trí. Câu hỏi “ở đâu?” chỉ phù hợp khi đề gạch chân riêng chữ “vùng biên giới”; khi đó có thể hỏi “Sa Pa là viên ngọc ở đâu?”. Tương tự, với câu B chỉ nên hỏi “Sa Pa có không khí như thế nào?” nếu phần gạch chân là riêng “trong lành mát rượi”.
Với bài viết câu so sánh, lỗi phổ biến là chỉ tả cảnh (“Cảnh đẹp mà em thích rất hấp dẫn.”) mà thiếu từ so sánh như “như”, “giống như”, “tựa như”. Không có từ so sánh nối hai sự vật thì câu văn chưa được tính là có hình ảnh so sánh.
Hệ thống kiến thức cần nhớ
Để đặt câu hỏi đúng, cần chọn từ để hỏi phù hợp với kiểu thông tin của bộ phận được gạch chân:
- Ai? — hỏi về người.
- Cái gì? / Là gì? — hỏi về sự vật, hiện tượng.
- Làm gì? — hỏi về hoạt động.
- Như thế nào? — hỏi về đặc điểm, tính chất.
- Ở đâu? — hỏi về nơi chốn.
- Khi nào? — hỏi về thời gian.
- Vì sao? — hỏi về nguyên nhân, lí do.
Về biện pháp tu từ so sánh: đây là cách nói đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng, thường thông qua các từ “như”, “giống như”, “tựa như”. So sánh giúp lời văn sinh động, gợi hình và giàu cảm xúc hơn. Muốn có câu so sánh hay, em hãy quan sát cảnh vật, tìm ra nét đặc trưng của cảnh rồi liên tưởng tới một hình ảnh khác cùng mang nét đó — ví dụ cảnh đẹp lung linh giống một bức tranh, biển xanh như tấm thảm khổng lồ.
Mẹo làm bài nhanh
Thực hiện hai bước: đọc kĩ đề, xác định bộ phận gạch chân thuộc kiểu thông tin nào (sự vật, nơi chốn, đặc điểm, thời gian hay lí do); sau đó giữ nguyên phần không gạch chân và thay phần gạch chân bằng từ để hỏi tương ứng. Cách kiểm tra đơn giản: thử trả lời câu hỏi vừa đặt — nếu câu trả lời trùng với bộ phận gạch chân thì câu hỏi đã đúng. Với bài viết câu so sánh, luôn nhớ công thức “vế thứ nhất + từ so sánh (như, giống như) + vế thứ hai có nét tương đồng” để câu văn chắc chắn thỏa mãn yêu cầu của đề.
Bài viết liên quan: