Đặc điểm nào không đúng với sông ngòi nước ta? Đáp án D

Câu hỏi: Đặc điểm nào sau đây không đúng với sông ngòi nước ta?

  • A. Thủy chế theo mùa.
  • B. Có hàm lượng phù sa lớn.
  • C. Mạng lưới dày đặc.
  • D. Nhiều nước quanh năm.

Đáp án đúng là D. Nhiều nước quanh năm. Khí hậu nhiệt đới gió mùa chia năm thành mùa mưa và mùa khô rõ rệt, nên lượng nước của sông ngòi nước ta tập trung chủ yếu vào mùa lũ và giảm mạnh vào mùa cạn, không thể nhiều nước đều đặn quanh năm.

Đề bài trắc nghiệm về đặc điểm của sông ngòi nước ta với bốn phương án và đáp án đúng là D

Vì sao đáp án D không đúng với sông ngòi nước ta?

Sông ngòi Việt Nam không mang đặc điểm nhiều nước quanh năm, vì lượng nước của chúng phân bố rất không đều giữa các mùa trong năm. Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa tập trung chủ yếu vào mùa mưa (khoảng 4–5 tháng), vì thế các sông có mùa lũ trùng với mùa mưa, chiếm khoảng ba phần tư tổng lượng nước cả năm.

Sang mùa cạn, lưu lượng sông giảm mạnh: nhiều sông nhỏ ở duyên hải miền Trung gần như cạn kiệt, nước mặn theo cửa sông xâm nhập sâu vào nội đồng. Chênh lệch lưu lượng giữa tháng ướt nhất và tháng khô nhất ở các sông này rất lớn. Như vậy, chế độ nước của sông ngòi nước ta là kiểu “lũ lớn – cạn nhỏ”, đối lập hẳn với nhận định “nhiều nước quanh năm”.

Để thấy rõ hơn, hãy đối chiếu với các dòng sông vùng xích đạo như sông A-ma-dôn hay sông Công-gô: nơi đây mưa phân bố đều suốt năm nên chế độ nước điều hòa, ít biến động theo mùa — đó mới là kiểu sông “nhiều nước quanh năm”, khác với sông ngòi vùng gió mùa như nước ta.

Vì sao các phương án A, B và C không phải đáp án?

Ba phương án A, B, C đều là đặc điểm đúng của sông ngòi nước ta, nên không thỏa mãn yêu cầu “không đúng” của đề bài.

A. Thủy chế theo mùa là đặc điểm điển hình: mưa theo mùa nên sông lên nước theo mùa, phân hóa rõ rệt giữa mùa lũ và mùa cạn. Đây là hệ quả trực tiếp của kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa.

B. Có hàm lượng phù sa lớn cũng đúng: phần lớn diện tích nước ta là đồi núi với độ dốc lớn, mưa nhiều và tập trung theo mùa khiến xói mòn mạnh, các sông chuyển tải lượng phù sa đáng kể xuống đồng bằng. Ví dụ điển hình là sông Hồng và hệ thống sông Cửu Long đã bồi đắp nên những châu thổ lớn nhất cả nước.

C. Mạng lưới dày đặc đúng thực tế: mưa phong phú, địa hình bị chia cắt combined đường bờ biển dài tạo điều kiện hình thành hàng nghìn con sông lớn nhỏ, chi chít, hầu hết đổ ra biển Đông.

Phương án dễ nhầm nhất chính là D. Nhiều học sinh nhớ rằng tổng lượng nước hằng năm của các sông lớn nước ta rất dồi dào rồi vội kết luận “nhiều nước quanh năm”. Cần phân biệt hai cách nói: “lượng nước dồi dào” nói về quy mô tổng lượng trong năm (đúng với sông ngòi nước ta), còn “nhiều nước quanh năm” đòi hỏi lượng nước phân bố đều suốt 12 tháng — điều mà chế độ gió mùa phân mùa không đáp ứng được.

Hệ thống kiến thức về đặc điểm sông ngòi nước ta

Ba đặc điểm đúng (A, B, C) đều bắt nguồn từ hai yếu tố tự nhiên: khí hậu mưa nhiều và phân hóa theo mùa, cùng địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích.

  • Thủy chế phân theo mùa: mùa lũ trùng mùa mưa, mùa cạn trùng mùa khô; lưu lượng năm phân bố không đều giữa hai mùa.
  • Hàm lượng phù sa lớn: địa hình dốc, mưa tập trung, xói mòn mạnh; phù sa bồi đắp nên các đồng bằng châu thổ màu mỡ.
  • Mạng lưới dày đặc: sông ngòi phân bố rộng khắp lãnh thổ, mật độ lưới sông khá cao so với mặt bằng chung.
  • Lượng nước biến động mạnh theo mùa: đây là điểm mâu thuẫn trực tiếp với nhận định “nhiều nước quanh năm”, nên phương án D sai.

Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh

Dạng đề “đặc điểm nào sau đây không đúng với sông ngòi nước ta” thường đặt cạnh nhau các đặc điểm đúng kèm một ý đúng với vùng khí hậu khác (ví dụ sông vùng xích đạo mưa quanh năm) để làm nhiễu. Gặp câu hỏi kiểu này, gạch chân chữ “không” trước khi đọc phương án, rồi ưu tiên tìm ý trái với đặc trưng gió mùa.

Gói nhớ ba từ: mùa – phù sa – dày đặc. Ba từ này là bộ đặc điểm chuẩn của sông ngòi nước ta; phương án nào đi ra ngoài bộ này (như “nhiều nước quanh năm”, “chế độ nước điều hòa”) cần xem xét kỹ vì đó thường là đáp án cần tìm.