Câu hỏi: Xác định các nhận định sau về xu thế hòa hoãn Đông – Tây là Đúng hay Sai:
- a) Xu thế hòa hoãn Đông – Tây chỉ được diễn ra, bàn luận và quyết định bởi các cuộc gặp gỡ, thương lượng giữa nguyên thủ quốc gia của hai nước Liên Xô và Mỹ.
- b) Chiến tranh lạnh chấm dứt, sau đó là Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ, đã mở ra chiều hướng và những điều kiện giải quyết quan hệ quốc tế bằng giải pháp hòa bình.
- c) Trong xu thế hòa hoãn Đông – Tây, Việt Nam luôn ủng hộ và đã thành công trong việc kí Hiệp định Pa-ri (1973) và giải quyết “vấn đề Cam-pu-chia” (1991).
- d) Mặc dù Chiến tranh lạnh vẫn tiếp diễn, nhưng từ đầu những năm 70 của thế kỉ XX, xu thế hòa hoãn Đông – Tây đã diễn ra.
Đáp án đúng là: a) Sai; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Nhận định a) sai vì xu thế hòa hoãn Đông – Tây hình thành từ nhiều nguyên nhân, không chỉ do các cuộc gặp gỡ giữa nguyên thủ Liên Xô và Mỹ; ba nhận định còn lại phản ánh đúng tiến trình, vai trò của Việt Nam và hệ quả của giai đoạn lịch sử này.
Vì sao các ý b), c), d) Đúng
Ý b) Đúng vì sau khi Chiến tranh lạnh chấm dứt (từ năm 1989), Trật tự thế giới hai cực I-an-ta cũng sụp đổ theo, gắn với sự tan rã của Liên Xô (tháng 12-1991). Hai bước ngoặt này đã chấm dứt tình trạng đối đầu căng thẳng giữa các cường quốc, mở ra chiều hướng giải quyết các vấn đề quan hệ quốc tế bằng đàm phán, đối thoại thay vì đối đầu quân sự. Đó chính là “chiều hướng và những điều kiện giải quyết bằng giải pháp hòa bình” mà nhận định đề cập.
Ý c) Đúng vì Việt Nam luôn ủng hộ xu thế hòa hoãn và tận dụng môi trường quốc tế thuận lợi đó. Năm 1973, Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được kí kết; đến năm 1991, “vấn đề Cam-pu-chia” được giải quyết bằng con đường hòa bình với Hiệp định Pa-ri về Campuchia (kí ngày 23-10-1991). Cả hai thành công đều gắn với việc chấm dứt xung đột bằng đàm phán, đúng tinh thần của xu thế hòa hoãn.
Ý d) Đúng vì hòa hoãn Đông – Tây xuất hiện ngay từ đầu thập niên 70 của thế kỉ XX, trong khi Chiến tranh lạnh chưa chấm dứt. Biểu hiện rõ nhất là các cuộc gặp gỡ giữa các nhà lãnh đạo Liên Xô và Mỹ (chẳng hạn chuyến thăm Liên Xô của Tổng thống Mỹ Ních-xơn năm 1972), cùng những nỗ lực giảm bớt căng thẳng quân sự, hạn chế chạy đua vũ trang và tăng cường đối thoại.
Vì sao ý a) Sai
Nhận định a) sai ở chính từ “chỉ”. Hòa hoãn Đông – Tây không được quyết định riêng bởi các cuộc gặp gỡ, thương lượng giữa nguyên thủ hai nước Liên Xô và Mỹ. Theo lời giải, nhiều yếu tố khác cùng đóng vai trò quan trọng: sự thay đổi trong chính sách đối nội và đối ngoại của cả hai siêu cường, sự trỗi dậy của các phong trào hòa bình trên thế giới, và sự cạnh tranh gay gắt về kinh tế — trong đó gánh nặng của chạy đua vũ trang buộc hai bên phải tìm cách dàn xếp. Dư luận quốc tế và nguyện vọng hòa bình của nhân dân thế giới cũng tạo sức ép thúc đẩy quá trình này. Các cuộc gặp nguyên thủ chỉ là kênh biểu hiện và triển khai xu thế hòa hoãn, chứ không phải yếu tố duy nhất quyết định.
Hệ thống kiến thức liên quan
Câu hỏi yêu cầu nắm vững tiến trình đi từ hòa hoãn đến chấm dứt Chiến tranh lạnh, với các mốc chính sau:
- Tháng 2-1945: Hội nghị I-an-ta mở đường cho sự hình thành Trật tự thế giới hai cực.
- Đầu thập niên 70 của thế kỉ XX: xu thế hòa hoãn Đông – Tây diễn ra qua các cuộc gặp thượng đỉnh và kiểm soát vũ khí; Chiến tranh lạnh vẫn tiếp diễn.
- Năm 1973: Hiệp định Pa-ri về Việt Nam — kết quả của sự kết hợp giữa đấu tranh kiên trì và bối cảnh quốc tế thuận lợi.
- Từ năm 1989: Chiến tranh lạnh chấm dứt.
- Năm 1991: “vấn đề Cam-pu-chia” được giải quyết bằng giải pháp hòa bình; tháng 12-1991, Liên Xô tan rã, Trật tự hai cực I-an-ta sụp đổ.
Cần phân biệt rõ hai khái niệm dễ lẫn: hòa hoãn là quá trình giảm căng thẳng trong khi Chiến tranh lạnh vẫn tồn tại (từ thập niên 70); còn chấm dứt Chiến tranh lạnh và sự sụp đổ của trật tự hai cực là hai bước tiếp theo, mở ra thời kì quan hệ quốc tế theo hướng hòa bình, hợp tác.
Mẹo ghi nhớ
Khi gặp từ mang tính tuyệt đối như “chỉ”, “duy nhất”, “hoàn toàn” trong nhận định lịch sử, hãy cảnh giác — đa số trường hợp đó là ý Sai, như ý a) ở đây. Hãy nhớ chuỗi sự kiện theo trình tự: hòa hoãn (thập niên 70) → chấm dứt Chiến tranh lạnh (1989) → Trật tự Ianta sụp đổ (1991), không đảo thứ tự. Với Việt Nam, gắn liền hai mốc 1973 (Hiệp định Pa-ri về Việt Nam) và 1991 (giải quyết vấn đề Cam-pu-chia) — cả hai đều khép lại xung đột bằng giải pháp hòa bình, phản ánh đúng tinh thần của xu thế hòa hoãn Đông – Tây.
Bài viết liên quan: