Câu hỏi: Câu tục ngữ “Phi thương bất phú” nói đến lĩnh vực, ngành nghề nào sau đây?
- A. Môi giới.
- B. Kinh doanh.
- C. Nghề dạy học.
- D. Làm thuê.
Đáp án đúng là B. Kinh doanh. Vì “phi thương bất phú” nghĩa là không buôn bán thì không thể giàu có, nên câu tục ngữ nói trực tiếp đến hoạt động kinh doanh — con đường trao đổi hàng hóa để tạo ra của cải theo quan niệm dân gian.
Vì sao đáp án B. Kinh doanh là đúng?
Câu tục ngữ này đề cập đến khía cạnh kinh tế và sự giàu có: nó nhấn mạnh tầm quan trọng của hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hóa trong việc tạo ra của cải. Giải nghĩa từng thành tố sẽ thấy rõ điều đó: “phi” là không, “thương” là buôn bán (như trong “thương buôn”, “thương gia” — chỉ người đi buôn), “bất” là không, “phú” là giàu có, sung túc.
Ghép lại, câu tục ngữ khẳng định: không làm ăn buôn bán thì không thể giàu có. Hoạt động được nhắc đến chính là kinh doanh, tức việc mua bán, trao đổi hàng hóa và dịch vụ để tìm lời. Trong bốn phương án của đề, chỉ có “Kinh doanh” bao trọn được ý “thương” ấy, vì vậy B là đáp án chính xác nhất.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Cả ba phương án còn lại đều không phải là hoạt động buôn bán mà câu tục ngữ muốn nói đến.
A. Môi giới là phương án dễ nhầm nhất vì nghe có vẻ liên quan đến thương mại. Tuy nhiên, môi giới chỉ là một khía cạnh trong kinh doanh: người môi giới đứng giữa kết nối bên mua và bên bán, chứ không phải toàn bộ hoạt động tạo ra sự giàu có. Hơn nữa, việc môi giới thành công hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, còn câu tục ngữ nói về buôn bán nói chung.
C. Nghề dạy học là nghề đáng kính nhưng không trực tiếp liên quan đến việc tích lũy của cải theo nghĩa của câu tục ngữ. Thu nhập của giáo viên thường ổn định, song không nhất thiết dẫn đến sự giàu có lớn.
D. Làm thuê chỉ là một hình thức kiếm sống: người làm thuê nhận lương từ người sử dụng lao động, không trực tiếp hưởng lợi từ việc buôn bán, nên không phải hoạt động mà tục ngữ đề cập.
Hệ thống kiến thức liên quan
“Phi thương bất phú” là câu nói quen thuộc trong kho tàng văn hóa Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của một lĩnh vực cụ thể trong việc làm giàu. Quan niệm dân gian cho rằng kinh doanh, buôn bán là con đường cốt yếu để đạt được sự thịnh vượng về tài chính: hàng hóa được lưu thông, trao đổi thì của cải mới sinh ra và tích lũy được.
Dạng câu hỏi này kiểm tra khả năng hiểu ngữ nghĩa và vận dụng tục ngữ vào đời sống thực tế, giúp người học nhận ra lĩnh vực được đề cao trong quan niệm dân gian về làm giàu. Vì vậy, khi gặp câu hỏi tương tự, bước đầu tiên luôn là tách nghĩa từng chữ Hán Việt (“phi”, “thương”, “bất”, “phú”) rồi mới đối chiếu với các phương án cho sẵn.
Mẹo ghi nhớ
Hãy nhớ chữ “thương” trong “thương buôn”, “thương gia” — đó chính là người kinh doanh. Cấu trúc “phi… bất…” là lối phủ định kép của Hán Việt, hiểu là “không (làm gì) thì không (được gì)”: không thương (buôn bán) thì không phú (giàu có). Khi làm bài trắc nghiệm về tục ngữ chứa từ Hán Việt, dịch từng chữ ra tiếng Việt trước khi chọn đáp án; nghĩa trọng tâm của câu thường nằm ở chữ được phủ định, ở đây chính là “thương” — buôn bán, kinh doanh.
Bài viết liên quan: