Câu hỏi: Loại gió nào sau đây là nguyên nhân chính tạo nên mùa khô ở Nam Bộ nước ta?
- A. Gió mùa Đông Bắc.
- B. Gió phơn Tây Nam.
- C. Tín phong bán cầu Bắc.
- D. Gió mùa Tây Nam.
Đáp án đúng là C. Tín phong bán cầu Bắc. Trong số bốn loại gió nêu trên, đây là dòng gió mang tính chất khô, có nguồn gốc từ khu vực áp cao cận chí tuyến bán cầu Bắc, và là lựa chọn phản ánh đúng nhất cơ chế hình thành mùa khô ở Nam Bộ. Mùa khô ở Nam Bộ gắn liền với giai đoạn gió mùa Tây Nam suy yếu, nhường chỗ cho áp cao cận chí tuyến và dòng tín phong khô hoạt động trở lại.
Vì sao Tín phong bán cầu Bắc là đáp án đúng
Cơ chế của mùa khô Nam Bộ nằm ở sự đảo chiều giữa hai hoàn lưu gió mùa. Vào mùa hè, gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh, kéo hơi ẩm từ biển vào gây mưa; khi mùa đông bán cầu Bắc đến, gió mùa Tây Nam suy yếu, khu vực áp cao cận chí tuyến bán cầu Bắc dịch chuyển và chi phối thời tiết các vùng gần xích đạo, trong đó có Nam Bộ.
Rìa phía nam của áp cao cận chí tuyến sinh ra tín phong bán cầu Bắc — gió thổi ổn định từ hướng đông bắc về tây nam, hướng về xích đạo. Vì không khí xuất phát từ vùng cao áp, lắng đọng và mất ẩm khi dịch chuyển nên tín phong mang tính chất khô ráo, ít mưa. Nam Bộ nằm ở vĩ độ thấp, gần xích đạo, nên nằm đúng vùng chịu ảnh hưởng của dòng gió này suốt nửa năm lạnh của bán cầu Bắc — cũng chính là mùa khô kéo dài khoảng từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Vì vậy, trong các phương án đưa ra, Tín phong bán cầu Bắc là loại gió mô tả sát nhất nguyên nhân chính tạo nên mùa khô ở Nam Bộ.
Vì sao các phương án A, B, D sai
Phương án A — Gió mùa Đông Bắc: gió này hoạt động mạnh vào mùa đông nhưng ảnh hưởng tập trung chủ yếu ở miền Bắc, mang lại mùa đông lạnh và khô cho khu vực đó. Do.hasClass bóng_Xích đạo chắn và địa hình, Đông Bắc chỉ ảnh hưởng yếu đến Nam Bộ, không phải dòng gió chi phối mùa khô ở đây.
Phương án B — Gió phơn Tây Nam: đây là phương án dễ nhầm nhất, vì gió phồn có đặc điểm khô và nóng. Tuy nhiên, gió phơn là gió thổi xuống sườn xuống gió của núi — như “gió Lào” ở sườn tây Trường Sơn, đặc trưng cho Trung Bộ — chứ không phải hoàn lưu gây mùa khô trên diện rộng cho Nam Bộ.
Phương án D — Gió mùa Tây Nam: đây lại là gió của mùa mưa. Gió mùa Tây Nam thổi từ biển vào đất liền, mang nhiều hơi ẩm và gây mưa lớn cho Nam Bộ vào mùa hè. Chọn D là chọn nhầm sang cơ chế trái ngược với mùa khô.
Hệ thống kiến thức liên quan
Để làm đúng dạng câu hỏi này, cần phân biệt được đặc điểm và thời điểm hoạt động của từng loại gió ảnh hưởng đến Việt Nam:
- Gió mùa Đông Bắc: hoạt động mạnh về mùa đông, mang không khí lạnh, khô vào miền Bắc; ảnh hưởng giảm dần từ bắc vào nam.
- Gió mùa Tây Nam: hoạt động mạnh về mùa hè, thổi từ vũng biển ấm vào, mang hơi nước gây mưa cho Nam Bộ và khu vực lân cận — gắn liền với mùa mưa.
- Tín phong bán cầu Bắc: thổi quanh năm từ áp cao cận chí tuyến về xích đạo, tính chất khô; với Nam Bộ, tín phong thể hiện vai trò rõ trong mùa khô hạn.
- Gió phơn (Tây Nam): hình thành khi không khí vượt qua dãy núi lớn như Trường Sơn, mất ẩm trên sườn đón gió rồi bị nén nóng khô khi đổ xuống sườn trái gió, tạo “gió Lào” nóng khô ở Trung Bộ.
Mùa khô Nam Bộ không phải do một cơn gió đơn lẻ mà là kết quả tổng hợp: gió mùa Tây Nam rút lui, áp cao cận chí tuyến hoạt động, tín phong khô thổi về xích đạo. Trong bốn phương án của đề, Tín phong bán cầu Bắc là cách diễn đạt sát nhất hiện tượng đó.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Gắn mỗi loại gió với một từ khóa đặc trưng: Đông Bắc = lạnh, gió mùa Tây Nam = mưa, phơn Tây Nam = gió Lào nóng khô ở Trung Bộ, tín phong = khô, mùa khô Nam Bộ. Khi gặp câu hỏi về mùa khô ở Nam Bộ, loại ngay phương án chứa gió mùa Tây Nam (mùa mưa), sau đó loại Đông Bắc (chỉ mạnh ở miền Bắc) và phơn Tây Nam (hiện tượng địa phương ở Trung Bộ) — đáp án còn lại thường là Tín phong bán cầu Bắc.
Bài viết liên quan: