Câu hỏi: “Nhân dân ta thường nói: Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Câu nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh được trích trong tác phẩm nào?
- A. Đạo đức cách mạng
- B. Sửa đổi lối làm việc
- C. Đường cách mệnh
- D. Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân
Đáp án đúng là D. Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân. Câu nói “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau” nhấn mạnh vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên Cộng sản trong việc lãnh đạo quần chúng nhân dân — đúng với chủ đề trung tâm của tác phẩm này về xây dựng Đảng và đạo đức cách mạng.
Vì sao đáp án D là đúng?
Tác phẩm Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết vào đầu năm 1969, thời kỳ Đảng đang đẩy mạnh công tác chỉnh đốn Đảng. Toàn bộ tác phẩm xoay quanh một nhiệm vụ cốt lõi: mỗi cán bộ, đảng viên phải nâng cao đạo đức cách mạng, chống và quét sạch chủ nghĩa cá nhân để giữ vững niềm tin của nhân dân.
Câu nói “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau” đề cập trực tiếp đến người đảng viên — chủ thể chính mà tác phẩm hướng tới. Lý giải của luận điểm này là: Đảng lãnh đạo bằng thuyết phục và nêu gương, chứ không phải bằng mệnh lệnh. Khi đảng viên tiên phong trong mọi việc, từ lao động, chiến đấu đến giữ gìn đạo đức, quần chúng nhân dân nhìn vào đó mà tin tưởng và làm theo. Đây chính là逻辑 của vai trò tiên phong: muốn “làng nước theo sau” thì trước hết “đảng viên phải đi trước”.
Vì sao các phương án A, B, C sai?
A. Đạo đức cách mạng — đây là phương án dễ nhầm nhất, vì tác phẩm cũng bàn về đạo đức. Tuy nhiên, “Đạo đức cách mạng” (ra đời năm 1958) đề cập đạo đức cách mạng cho tất cả mọi người, mọi ngành, mọi tuổi, thông qua các chuẩn mực cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư — không tập trung riêng vào vai trò tiên phong của đảng viên như câu trích dẫn.
B. Sửa đổi lối làm việc — tác phẩm năm 1947 bàn về phong cách, lối làm việc của cán bộ: chống bệnh quan liêu, lười biếng, dạy cách nghĩ, cách nói, cách viết, cách làm việc. Trọng tâm là chỉnh đốn tác phong công tác, không phải nơi chứa câu nói về đảng viên đi đầu.
C. Đường cách mệnh — tác phẩm năm 1927 xác định con đường cách mạng giải phóng dân tộc theo khuynh hướng vô sản. Thời điểm này Đảng Cộng sản Việt Nam chưa ra đời (Đảng thành lập năm 1930), nên không thể có luận điểm về vai trò tiên phong của đảng viên.
Hệ thống kiến thức liên quan
Dạng câu hỏi này kiểm tra khả năng nhận biết và ghi nhớ các tác phẩm, bài viết tiêu biểu của Hồ Chí Minh: muốn trả lời đúng, người học phải nắm được nội dung cốt lõi, nguồn gốc xuất xứ và hoàn cảnh ra đời của từng tác phẩm, rồi liên hệ câu trích dẫn với đúng văn kiện. Một số cặp “câu nói — tác phẩm” thường gặp cùng dạng này:
- “Muốn người ta giúp cho thì trước hết mình phải tự giúp lấy mình đã” — trích trong Đường cách mệnh, thể hiện tư tưởng tự lực, tự cường của dân tộc.
- “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc” — trích trong Tuyên ngôn độc lập (ngày 2/9/1945), tuyên bố mạnh mẽ về quyền bình đẳng và tự quyết của các dân tộc, là cơ sở lý luận cho nền độc lập của Việt Nam.
- “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là rất tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa ‘hồng’ vừa ‘chuyên'” — cũng trích trong Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nhấn mạnh việc giáo dục đạo đức và đào tạo thế hệ trẻ cho sự nghiệp cách mạng.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Cách phân biệt bốn phương án chỉ trong vài giây: gắn mỗi tác phẩm với năm ra đời và một từ khóa chủ đề.
- Đường cách mệnh (1927) — con đường cứu nước.
- Sửa đổi lối làm việc (1947) — phong cách làm việc.
- Đạo đức cách mạng (1958) — đạo đức cho mọi người.
- Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân (1969) — đạo đức của đảng viên, chống chủ nghĩa cá nhân.
Trong phòng thi, khi thấy trích dẫn có chữ “Đảng viên” hoặc “cán bộ” — chọn ngay tác phẩm năm 1969; thấy nội dung về quyền bình đẳng, quyền sống của các dân tộc — chọn Tuyên ngôn độc lập; thấy tư tưởng tự lực, tự cường — chọn Đường cách mệnh.
Bài viết liên quan: