Câu hỏi: Đặt câu với thành ngữ sau: Có mới nới cũ.
Đáp án: “Từ khi có người bạn mới thân thiết hơn, Lan đã ít liên lạc với nhóm bạn cũ, đúng là ‘có mới nới cũ’.” Câu văn đặt thành ngữ vào ngữ cảnh tình bạn, thể hiện đúng nghĩa gốc: khi có cái mới, người ta dễ lãng quên cái cũ từng được trân trọng.
Vì sao câu văn trên đáp ứng đúng yêu cầu đề
Câu đáp án thỏa mãn đề bài vì nó chứa đủ hai vế của nghĩa thành ngữ “có mới nới cũ”: có cái mới (người bạn mới thân thiết) và cái cũ bị bỏ quên (nhóm bạn cũ ít được liên lạc). Muốn đặt câu đúng dạng này, lời giải đã chỉ ra hai bước:
- Xác định nghĩa của thành ngữ: “có mới nới cũ” nghĩa là khi có cái mới thì cái cũ bị bỏ quên, lãng quên.
- Lựa chọn ngữ cảnh phù hợp để thể hiện nghĩa đó, ví dụ bối cảnh tình bạn.
Tình huống của Lan là minh họa tiêu biểu: việc kết bạn mới dẫn đến hệ quả lơ là bạn cũ, mối quan hệ nhân quả “có mới → nới cũ” hiện lên rõ ràng. Đặt thành ngữ ở cuối câu như một lời nhận xét giúp câu văn mạch lạc, không gượng ép.
Có mới nới cũ là gì? Nghĩa và cách dùng
Trả lời câu hỏi “có mới nới cũ là gì“: đây là thành ngữ mang nghĩa “có cái mới thì buông lỏng, buông bỏ cái cũ” — chữ “nới” có nghĩa là nới ra, thả lỏng. Thành ngữ miêu tả hiện tượng khi có cái mới, người ta bắt đầu xem nhẹ, lãng quên cái cũ trước đây vẫn được quý trọng, và thường mang sắc thái chê trách nhẹ nhàng.
Nghĩa này áp dụng được cho nhiều ngữ cảnh trong đời sống:
- Quan hệ, tình cảm: có bạn mới thì lơ là bạn cũ, như tình huống của Lan trong câu đáp án.
- Đồ dùng: được chiếc điện thoại mới thì vứt xó chiếc cũ vẫn còn dùng tốt.
- Sở thích, ý tưởng: mê trò chơi mới, thú vui mới thì bỏ bê đam mê đã gắn bó lâu năm.
Đây là dạng bài tập rèn khả năng sử dụng ngôn ngữ hình ảnh: thành ngữ diễn tả gọn một thái độ, hành vi xã hội phức tạp chỉ bằng bốn chữ, thay vì phải diễn đạt dài dòng. Khi đặt câu, chọn một ngữ cảnh quen thuộc như trên, nêu rõ việc “có cái mới” kèm hệ quả “bỏ quên cái cũ”, rồi chèn thành ngữ vào vị trí kết câu làm điểm nhấn.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Ghi nhớ bằng cặp đối lập: “có mới nới cũ” ngược nghĩa với “uống nước nhớ nguồn” — một bên quên cái cũ khi có cái mới, một bên trân trọng nguồn cội. Vì mang sắc thái chê nên câu có thành ngữ này thường xuất hiện trong lời trách: “Bữa giờ có bạn mới, quên luôn bọn mình à — đúng là có mới nới cũ!”, hiếm khi dùng để khen ngợi.
Cách đặt câu nhanh gồm ba bước: chọn ngữ cảnh quen thuộc (bạn bè, đồ vật, sở thích), nêu việc có cái mới cùng hệ quả cái cũ bị xem nhẹ, sau đó đặt thành ngữ ở cuối câu như lời bình. Tránh hai lỗi thường gặp: viết câu chỉ có “cái mới” mà không thấy “cái cũ bị bỏ quên”, hoặc đặt thành ngữ vào ngữ cảnh khen ngợi — cả hai đều làm sai lệch nghĩa gốc.
Bài viết liên quan: