Câu hỏi: MacKinnon đã đạt giải Nobel trong lĩnh vực nào?
- A. Hóa học
- B. Hòa bình
- C. Kinh tế
- D. Văn học
Đáp án đúng là A. Hóa học. Roderick MacKinnon được trao giải Nobel Hóa học năm 2003 cho công trình nghiên cứu cấu trúc và cơ chế hoạt động của các kênh ion trong màng tế bào. Một số bảng đáp án ghi chữ B do lệch thứ tự phương án khi sao chép, nhưng chính nội dung lời giải gốc khẳng định rõ: MacKinnon nhận giải Nobel Hóa học năm 2003.
Vì sao đáp án đúng là Hóa học?
Roderick MacKinnon là nhà khoa học người Mỹ, công tác tại Đại học Rockefeller (Hoa Kỳ). Ông nhận giải Nobel Hóa học năm 2003, trao chung với Peter Agre, vì những phát hiện về các kênh trong màng tế bào — trong đó phần đóng góp của MacKinnon là nghiên cứu cấu trúc và cơ chế của kênh ion, đúng như lời giải gốc đã nêu.
Kênh ion là các protein xuyên qua màng tế bào, hình thành những “cửa ngõ” cho ion như kali (K⁺) hay natri (Na⁺) di chuyển vào ra tế bào. Dòng ion này tạo nên điện thế màng — nền tảng của tín hiệu thần kinh, sự co cơ và nhịp tim. Năm 1998, nhóm nghiên cứu của MacKinnon xác định được cấu trúc tinh thể của kênh kali KcsA, lần đầu cho thấy hình ảnh ba chiều của một kênh ion và giải thích được vì sao kênh kali chọn lọc ion kali mà loại bỏ ion natri dù hai ion này rất giống nhau về kích thước và điện tích.
Công trình thuộc về Hóa học vì bản chất của nó là làm rõ cấu trúc phân tử và cơ chế hoạt động của protein trong màng — vấn đề của hóa học và hóa sinh. Giải Nobel Hóa học thường vinh danh cả những phát hiện về phân tử của sự sống, và kênh ion năm 2003 là ví dụ điển hình.
Vì sao các phương án còn lại sai?
B. Hòa bình — sai. Giải Nobel Hòa bình được trao cho cá nhân hoặc tổ chức có đóng góp cho hòa bình như giải trừ quân bị, hòa giải, nhân quyền — không trao cho nghiên cứu khoa học phòng thí nghiệm, và chưa từng có người tên MacKinnon nhận giải này. Đây là phương án dễ nhầm nhất, vì chính bảng đáp án gốc đã ghi nhầm chữ B do lệch thứ tự phương án khi sao chép.
C. Kinh tế — sai. Giải Nobel Kinh tế (do Ngân hàng Trung ương Thụy Điển tài trợ, trao từ năm 1969) dành cho các công trình kinh tế học như kinh tế vĩ mô, kinh tế lượng. Nghiên cứu kênh ion không liên quan đến lĩnh vực này.
D. Văn học — sai. Giải Nobel Văn học vinh danh các tác phẩm văn chương xuất sắc. MacKinnon là nhà khoa học thực nghiệm, không có tác phẩm văn học nào được xét giải.
Hệ thống kiến thức liên quan
Giải Nobel là một trong những giải thưởng danh giá nhất thế giới, được trao hàng năm cho những đóng góp xuất sắc, theo di chúc của Alfred Nobel. Các lĩnh vực trao giải gồm:
- Vật lý
- Hóa học
- Sinh lý học và Y khoa
- Văn học
- Hòa bình
- Kinh tế (bổ sung từ năm 1969)
Câu hỏi “MacKinnon đã đạt giải Nobel trong lĩnh vực nào?” thuộc dạng gắn nhân vật với lĩnh vực vinh danh. Cách xử lý: nhớ thành tựu nổi tiếng nhất của nhân vật (MacKinnon — kênh ion trong màng tế bào), rồi đối chiếu với các phương án cho sẵn. Việc nắm vững các nhân vật tiêu biểu trong khoa học, văn hóa và xã hội giúp giải nhanh loại câu hỏi này.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Gắn tên MacKinnon với chữ “kênh”: phát hiện làm nên giải Nobel của ông chính là kênh ion. Nhớ thêm cặp đôi năm 2003: MacKinnon (kênh ion) và Peter Agre (kênh nước aquaporin) cùng nhận giải Nobel Hóa học.
Khi gặp đề bài kèm các cụm “kênh ion, màng tế bào, cấu trúc protein, cơ chế phân tử”, hãy nghiêng về phương án Hóa học. Bẫy thường gặp là mặc định nghiên cứu trong cơ thể thuộc về y học, nhưng các công trình về cấu trúc phân tử như kênh ion thường được trao giải Nobel Hóa học.
Bài viết liên quan: