Câu hỏi: Ý nghĩa kinh tế của vị trí địa lí nước ta là:
- A. Thuận lợi để xây dựng nền văn hóa tương đồng với khu vực.
- B. Tự nhiên phân hóa đa dạng giữa bắc – nam và đông – tây.
- C. Nguồn tài nguyên sinh vật và khoáng sản vô cùng giàu có.
- D. Thuận lợi giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới.
Đáp án đúng là D. Thuận lợi giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới. Câu hỏi kiểm tra mối liên hệ giữa vị trí địa lí và hoạt động kinh tế đối ngoại: nước ta nằm ở trung tâm Đông Nam Á, trên các tuyến đường hàng hải quốc tế quan trọng và trục giao thông Á – Âu, nên ý nghĩa kinh tế của vị trí địa lí nước ta thể hiện rõ nhất ở lợi thế giao thương với bên ngoài.
Vì sao đáp án D đúng?
D đúng vì đây là phương án duy nhất nêu trực tiếp lợi thế kinh tế mà vị trí mang lại: thuận lợi giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới. Việt Nam nằm ở trung tâm Đông Nam Á, có đường bờ biển dài giáp Biển Đông – nơi đi qua nhiều tuyến đường hàng hải quốc tế quan trọng nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương; phần đất liền nằm cạnh trục giao thông Á – Âu và có đường biên giới trên bộ tiếp giáp Trung Quốc, Lào, Campuchia.
Đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho xuất nhập khẩu hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư nước ngoài và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Khi đề hỏi về ý nghĩa kinh tế của vị trí địa lí, phương án nói về giao lưu, giao thương với các nước chính là phương án cần chọn.
Vì sao các phương án A, B, C sai?
Ba phương án còn lại đều nêu những nét có thật của Việt Nam, nhưng không phản ánh đúng yêu cầu “ý nghĩa kinh tế” của câu hỏi.
A sai vì “xây dựng nền văn hóa tương đồng với khu vực” thuộc ý nghĩa văn hóa – xã hội của vị trí địa lí. Giao lưu văn hóa giúp nước ta tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, song đây là lĩnh vực khác hẳn với câu hỏi về kinh tế.
B sai vì “tự nhiên phân hóa đa dạng giữa bắc – nam và đông – tây” là ý nghĩa về mặt tự nhiên: lãnh thổ kéo dài khiến khí hậu, thiên nhiên phân hóa theo chiều bắc – nam, địa hình và gió mùa gây phân hóa theo chiều đông – tây. Sự phân hóa này có ảnh hưởng đến sản xuất, nhưng bản chất của nó là đặc điểm tự nhiên, không phải ý nghĩa kinh tế của vị trí.
C là phương án dễ nhầm nhất vì tài nguyên sinh vật và khoáng sản có giá trị kinh tế rõ ràng. Tuy nhiên, sự giàu có của tài nguyên bắt nguồn từ điều kiện tự nhiên của lãnh thổ (địa chất, khoáng sản, khí hậu, sinh vật), không phải trực tiếp do vị trí địa lí mang lại. Ý nghĩa kinh tế của vị trí phải là lợi thế giao lưu, giao thương – đúng như nội dung phương án D.
Hệ thống kiến thức: các nhóm ý nghĩa của vị trí địa lí Việt Nam
Để không nhầm lẫn giữa các phương án, cần phân biệt các nhóm ý nghĩa của vị trí địa lí theo hướng trình bày trong chương trình Địa lí:
- Về tự nhiên: lãnh thổ nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc nên thiên nhiên mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa; lãnh thổ kéo dài theo chiều bắc – nam và địa hình chia cắt theo chiều đông – tây khiến tự nhiên phân hóa đa dạng (nội dung giống phương án B).
- Về kinh tế: nằm ở trung tâm Đông Nam Á, gần các tuyến hàng hải quốc tế và trục giao thông Á – Âu nên thuận lợi giao lưu với các nước, phát triển xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư và hội nhập kinh tế quốc tế (nội dung của phương án D).
- Về văn hóa – xã hội và an ninh – quốc phòng: thuận lợi giao lưu văn hóa với khu vực và thế giới (hướng của phương án A); đồng thời vị trí trọng yếu cũng đặt ra nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, giữ vững chủ quyền biển, đảo.
Câu hỏi này thuộc nhóm thứ hai, nhằm kiểm tra khả năng liên hệ giữa vị trí địa lí và hoạt động kinh tế đối ngoại – một bộ phận trong chiến lược phát triển của đất nước. Vị trí gần biển, gần các tuyến hàng hải quốc tế và nằm trên trục giao thông Á – Âu chính là căn cứ để chọn D.
Mẹo ghi nhớ dạng câu hỏi này
Gặp đề hỏi “ý nghĩa kinh tế của vị trí địa lí”, hãy lọc phương án theo từ khóa: kinh tế luôn đi kèm các từ giao lưu, giao thương, xuất nhập khẩu, thị trường, đầu tư. Phương án nói về văn hóa hay hiện tượng tự nhiên có thể loại ngay. Riêng kiểu phương án C về tài nguyên là bẫy quen thuộc: tài nguyên giàu có là do điều kiện tự nhiên, còn ý nghĩa kinh tế của vị trí luôn gắn với việc nước ta là “cửa ngõ” trên các tuyến hàng hải quốc tế, từ đó thuận lợi buôn bán với khu vực và thế giới.
Bài viết liên quan: