Năm 1784, Giêm Oát đã phát minh ra gì? Đáp án chi tiết

Câu hỏi: Năm 1784, Giêm Oát (Anh) đã

• A. sáng chế ra máy kéo sợi Giên-ni.
• B. phát minh ra máy hơi nước.
• C. phát minh ra máy dệt chạy bằng sức nước.
• D. chế tạo thành công đầu máy xe lửa.

Đáp án đúng là B. Phát minh ra máy hơi nước. Năm 1784, Giêm Oát là người đã phát minh ra máy hơi nước — phát minh then chốt mở đường cho cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, đưa sản xuất từ sức người, sức nước sang sức hơi nước.

Vì sao đáp án B đúng?

Đề yêu cầu xác định phát minh của Giêm Oát (James Watt) gắn với mốc năm 1784. Giêm Oát nổi tiếng với việc cải tiến và hoàn thiện máy hơi nước, làm cho nó hiệu quả hơn hẳn các phiên bản trước đó. Máy hơi nước trở thành nguồn động lực chính của sản xuất, thay thế sức người, sức vật và sức nước gió trong các nhà máy.

Ý nghĩa của phát minh này rất lớn: máy hơi nước được lắp vào nhà máy, tàu thủy, đầu máy xe lửa, tạo bước ngoặt cho Cách mạng công nghiệp. Vì vậy, khi đề hỏi Giêm Oát là người đã phát minh ra cái gì, đáp án chuẩn theo sách giáo khoa là máy hơi nước, không phải các máy móc khác cùng thời.

Vì sao các phương án còn lại sai?

• A sai: Máy kéo sợi Giên-ni (jenny) do James Hargreaves sáng chế (những năm 1760), thuộc nhóm phát minh cơ khí trong ngành dệt, không phải công trình của Giêm Oát.
• C sai: Máy dệt chạy bằng sức nước do Edmund Cartwright chế tạo năm 1785 — cùng thời kì nhưng khác nhân vật.
• D sai: Đầu máy xe lửa do George Stephenson chế tạo thành công năm 1814, muộn hơn mốc 1784 trong đề khoảng ba thập kỉ.

Dễ nhầm nhất là phương án D vì đầu máy xe lửa cũng chạy bằng hơi nước; tuy nhiên Stephenson mới là người chế tạo đầu máy xe lửa, còn Giêm Oát là người tạo ra chiếc máy hơi nước cung cấp động lực cho nó.

Hệ thống kiến thức liên quan

Câu hỏi này nằm trong nhóm câu hỏi về Cách mạng công nghiệp và các nền văn minh, cần nắm các mốc sau:

• Quốc gia khởi đầu Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (giữa thế kỉ XVIII) là Anh, nhờ nguồn tài nguyên, công nghệ và thị trường đầy đủ.
• Thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (thế kỉ XVIII – XIX) đưa con người bước sang thời đại “văn minh công nghiệp”, chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp sang kinh tế công nghiệp.
• Trong Cách mạng công nghiệp lần thứ hai (giữa thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX), động cơ đốt trong tạo tiền đề cho ô tô, máy bay ra đời và thúc đẩy ngành khai thác dầu mỏ; máy bay là một thành tựu tiêu biểu của giai đoạn này.
• Hen-ri Pho (Mĩ) được mệnh danh là “Ông vua thép” nhờ phát triển phương pháp sản xuất thép giá rẻ, hiệu quả, góp phần vào sự phát triển công nghiệp ô tô ở Mĩ.
• Thành tựu khoa học, kĩ thuật của người Hy Lạp – La Mã cổ đại đặt nền tảng cho khoa học, kĩ thuật thế giới giai đoạn sau; Văn hóa Phục hưng là phong trào phục hưng các giá trị Hy Lạp – La Mã và sáng tạo nền văn hóa mới.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Ghi nhớ theo chuỗi “sợi → dệt → hơi nước → xe lửa”: Hargreaves sáng chế máy kéo sợi Giên-ni, Cartwright chế tạo máy dệt chạy bằng sức nước, Giêm Oát phát minh máy hơi nước, Stephenson chế tạo đầu máy xe lửa. Mỗi nhân vật gắn với đúng một phát minh — đề hỏi ai thì nhớ đúng người đó, không nhầm lẫn dù các sáng chế cùng thuộc Cách mạng công nghiệp ở Anh.

Phân biệt hai cuộc cách mạng công nghiệp: lần thứ nhất gắn với máy hơi nước, xe lửa, tàu thủy chạy bằng hơi nước; lần thứ hai gắn với điện, động cơ đốt trong, ô tô, máy bay và các ngành dầu mỏ, luyện kim mới.