Câu hỏi: “Nhân dân ta thường nói: Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Câu nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh được trích trong tác phẩm nào?
- A. Đạo đức cách mạng
- B. Sửa đổi lối làm việc
- C. Đường cách mệnh
- D. Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân
Đáp án đúng là D. Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân. Câu nói “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau” nhấn mạnh vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên trong lãnh đạo và thu hút quần chúng nhân dân — đúng trọng tâm của tác phẩm này.
Vì sao đáp án D đúng
“Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” là bài viết của Hồ Chí Minh đăng trên báo Nhân Dân năm 1969, trong bối cảnh Đảng đẩy mạnh công tác xây dựng, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên. Bài viết luận giải hai nội dung gắn bó chặt chẽ: nâng cao đạo đức cách mạng và đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân — thứ bị Người xem là kẻ thù nguy hiểm lurking bên trong mỗi con người.
Đặt trong bối cảnh ấy, câu “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau” thể hiện yêu cầu: mỗi đảng viên phải tự làm gương về đạo đức, công tác và lối sống, đi đầu trong mọi việc để quần chúng thấy mà tin, mà theo. Cách mạng muốn thắng lợi phải có sự lãnh đạo của Đảng, mà sự lãnh đạo ấy chỉ có sức thuyết phục khi đảng viên tiên phong, mẫu mực. Tinh thần “lãnh đạo bằng gương mẫu” này xuyên suốt bài viết, nên câu nói được trích từ tác phẩm này.
Vì sao các phương án A, B, C sai
A. Đạo đức cách mạng là phương án dễ nhầm nhất vì tên gần giống đáp án D. Đây là bài viết khác của Hồ Chí Minh (năm 1958), hệ thống hóa những phẩm chất đạo đức của người cách mạng như cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; câu nói về đảng viên đi trước không nằm trong tác phẩm này.
B. Sửa đổi lối làm việc (1947, ký bút danh X.Y.Z) phê phán căn bệnh quan liêu, giấy tờ, hình thức và bàn cách đổi mới tác phong làm việc của cán bộ; tác phẩm không chứa luận điểm về vai trò tiên phong của đảng viên đối với “làng nước”.
C. Đường cách mệnh (1927) xác lập con đường cách mạng vô sản để giải phóng dân tộc. Tác phẩm này gắn với luận điểm “Muốn người ta giúp cho thì trước hết mình phải tự giúp lấy mình đã”, chứ không phải câu nói nêu trong đề.
Hệ thống kiến thức liên quan
Dạng câu hỏi này kiểm tra khả năng nhận biết và ghi nhớ các tác phẩm, bài viết tiêu biểu của Hồ Chí Minh: mỗi trích dẫn phải được gắn đúng với văn kiện chứa nó, nên người học cần nắm nội dung cốt lõi, xuất xứ, hoàn cảnh ra đời và ý nghĩa của từng bài viết. Cùng bộ đề còn có ba cặp trích dẫn — tác phẩm cần nhớ:
- “Muốn người ta giúp cho thì trước hết mình phải tự giúp lấy mình đã” — trích từ Đường cách mệnh (1927), thể hiện tư tưởng tự lực, tự cường của dân tộc.
- “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc” — trích từ Tuyên ngôn độc lập (đọc ngày 2/9/1945), tuyên bố quyền bình đẳng và tự quyết của các dân tộc, làm cơ sở lý luận cho nền độc lập của Việt Nam.
- “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là rất tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ…” — trích từ Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nhấn mạnh việc Đảng chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, đào tạo thế hệ thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”.
Hiểu hoàn cảnh ra đời giúp phân loại nhanh: câu về tự lực, tự cường thuộc tác phẩm những năm 1920; câu về quyền bình đẳng của các dân tộc thuộc văn kiện năm 1945; câu về đảng viên, thanh niên, chống chủ nghĩa cá nhân thuộc bài viết cuối đời (1969).
Mẹo ghi nhớ nhanh
Gắn từ khóa trong trích dẫn với chủ đề tác phẩm: thấy “đảng viên”, “gương mẫu”, “chủ nghĩa cá nhân” → “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”; thấy “tự giúp” → “Đường cách mệnh”; thấy “bình đẳng”, “quyền sống” → “Tuyên ngôn độc lập”. Một trục thời gian ngắn cũng giúp loại phương án: Đường cách mệnh (1927) → Tuyên ngôn độc lập (1945) → Sửa đổi lối làm việc (1947) → Đạo đức cách mạng (1958) → Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân (1969). Câu nói trong đề bàn về gương mẫu của đảng viên — thuộc giai đoạn cuối, nên chọn D.
Bài viết liên quan: